Turkish Journal of Tobacco Control
type: channel
publisher: The Society for Health Promotion and Tobacco Control
language: en
publication name: Turkish Journal of Tobacco Control
issn: 3108-589X
copyright: This is an open access article distributed under the Creative Commons Attribution License (CC BY), which permits unrestricted use, distribution, and reproduction in any medium or format, provided the original work is properly cited.
items: Profesyonel dalıcılarda sigara kullanımının kardiyak efor testi parametrelerine etkisi
items: Sigara bırakma polikliniğini işyerine taşımak: Sanayi çalışanlarında entegre modelin kısa ve orta dönem sonuçları
items: Vatandaş denetiminde dumansız hava sahası: Bir ilçede ihbar odaklı tütün müdahalelerinin değerlendirilmesi
items: Yaşam hakkının bir gereği olarak dumansız hava hakkı ve devletin pozitif ve negatif yükümlülükleri
items: Ankara Sincan ilçesi 2024-2025 yılları dumansız hava sahası denetim sistemi verilerinin değerlendirilmesi
items: Sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin demografik özelliklerinin tedavi başarısı ve bağımlılık düzeyi ile ilişkisi
items: Dönem 6 tıp fakültesi öğrencilerinin elektronik sigara (e-sigara) kullanım durumlarının değerlendirilmesi
items: Bir alışkanlıktan fazlası: Psikoz hastalarında tütün kullanımı ve antipsikotik doz gereksinimi
items: Psikiyatri polikliniğine başvuran hastalarda nikotin bağımlılığı ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
items: Anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda sigara kullanımı, anksiyete düzeyi ve sigara bırakma motivasyonu arasındaki ilişki
items: Suça sürüklenen çocuklarda tütün bağımlılığı: Klinik psikoloji perspektifinden epidemiyoloji, mekanizmalar ve müdahale
items: Türkiye’de yeni uygulama: Aile sağlığı merkezinde sigara bırakma polikliniğinin ilk sonuçları
items: Sigara kullanan şizofreni hastalarında Monosit/HDL oranı ve klinik değişkenlerle ilişkisi
items: Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünü kullanan bireylerde idrarda 1-Hidroksipiren (1-OHP) düzeylerinin LC-MS/MS yöntemi ile belirlenmesi
items: Tütün kontrolü ve sigara bırakma alanında hemşirelik araştırmalarının haritalandırılması: Bibliyometrik bir analiz (2000-2026)
items: Tıp fakültesi öğrencilerinin tütün ürünleri ve elektronik sigara kullanım alışkanlıkları: Bağımlılık türleri ve depresyon ile ilişkisinin değerlendirilmesi
items: Tuberculosis awareness and preparedness among undergraduate health professional students in Baghdad: A KAP study highlighting tobacco smoke exposure and curriculum gaps
items: Sağlığın geliştirilmesi bağlamında tütün kontrolü: Etik bir çerçeve
items: Türkiye’de günlük tütün kullanımının yaş ve cinsiyete göre değişimi: 2010-2022 Türkiye sağlık araştırması sonuçlarının değerlendirilmesi
items: Türkiye’de hanehalkı bütçesinde tütün ve alkol harcamalarının seyri (TÜİK 2002-2024)
items: Üniversite öğrencilerinde elektronik sigara kullanımı ve e-sigaraya ilişkin bilgi ve görüşler: Betimsel bir çalışma
items: Adölesanlarda elektronik sigara kullanımı ve algılanan zararlar üzerine kesitsel bir çalışma
items: Üniversite öğrencilerinin elektronik sigara kullanım durumu ve elektronik sigara kullanımına etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
items: Bir sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin klinik ve davranışsal profili ile kısa dönem bırakma sonuçları
items: Ankara ilinde aile sağlığı merkezlerine başvuranlarda tütün ve nikotin ürünleri kullanım durumu, nikotin bağımlılığı ve sigara içme davranışının yaşam kalitesi ile ilişkisi
items: Tıp fakültesi öğrencilerinin tütün kullanım alışkanlıklarının ve tütünsüz kampüs hedefine yönelik önerilerinin değerlendirilmesi
items: Tütün kullanımının farmakoterapiye etkileri: Klinik karar destek sistemi ile entegre yenilikçi bir yaklaşım
items: Sigara bırakma polikliniğinde yapay zekâ destekli klinik karar desteği: İki vaka üzerinden kavramsal uygulanabilirlik değerlendirmesi
items: Bir üniversite hastanesi çalışanlarında sigara içme durumu ve üçüncü el sigara dumanı farkındalığı: Kesitsel bir çalışma
items: Tütün endüstrisinin “Azaltılmış Risk” söylemi ve sosyal medya üzerinden yeni nesil nikotin ürünlerinin pazarlanması: Nitel bir değerlendirme

Profesyonel dalıcılarda sigara kullanımının kardiyak efor testi parametrelerine etkisi
type: item
description: Giriş: Tütün kullanımı, dünya genelinde morbidite ve mortalitenin önde gelen önlenebilir nedenlerinden biridir.1,2 Kardiyovasküler hastalıkların gelişiminde temel bir risk faktörü olan sigaranın, egzersiz kapasitesi ve fiziksel performans üzerinde de olumsuz etkileri olduğu geniş ölçüde gösterilmiştir.3 Bununla birlikte, sportif aktivitelerin sağlıksız davranışları azaltabileceği düşünülmesine rağmen, profesyonel sporcular arasında sigara kullanımının hâlâ belirli bir yaygınlığa sahip olduğu bilinmektedir.1,4 Dalış sporu ise diğer sportif aktivitelerden farklı olarak belirgin hemodinamik değişiklikler, solunumsal adaptasyonlar ve otonom sinir sistemi yanıtları ile karakterizedir. Ayrıca dalışla ilişkili mortalite nedenleri incelendiğinde, kardiyovasküler hastalıkların önde gelen nedenler arasında yer aldığı bildirilmektedir.5 Bu durum, kardiyovasküler risk faktörlerinin dalıcı popülasyonda ayrı bir önem taşıdığını düşündürmektedir. Her ne kadar sporcularda sigara kullanımının genel etkileri kısıtlı sayıda çalışmada incelenmiş olsa da, profesyonel dalıcılarda sigara kullanımının kardiyak performans üzerindeki etkilerini değerlendiren bir çalışmaya literatürde rastlanmamaktadır. Bu bağlamda, dalışın özgün fizyolojik özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, sigara kullanımının kardiyovasküler yanıtlar üzerindeki etkisinin araştırılması önemli bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, profesyonel tüplü dalıcılarda sigara kullanımının kardiyak efor testi parametreleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır Yöntem: Bu retrospektif, kesitsel analitik tasarımlı çalışmaya 1 Ocak 2017 – 1 Ağustos 2025 tarihleri arasında SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Kliniğine dalışa uygunluk değerlendirmesi için başvuran profesyonel dalıcılar dahil edilmiştir. Katılımcılar aktif sigara içen ve sigara içmeyen olmak üzere iki gruba ayrılmış, kardiyak efor testi parametreleri karşılaştırılmıştır. Ek olarak, sigara kullanımın…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün
  topic: keywords
subject: sigara
  topic: keywords
subject: dalıcı
  topic: keywords
subject: kardiyak performans
  topic: keywords
creator: Görkem Kangal
creator: Ahmet Arslan
creator: Münire Kübra Özgök Kangal
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 1
ending page: 2
doi: 10.64511/TJTC.2026.68

Sigara bırakma polikliniğini işyerine taşımak: Sanayi çalışanlarında entegre modelin kısa ve orta dönem sonuçları
type: item
description: Giriş: Tütün kullanımı, önlenebilir hastalık ve ölümlerin başlıca nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir.1 Sigara; kardiyovasküler hastalıklar, kronik solunum sistemi hastalıkları, maligniteler ve çok sayıda diğer kronik durum açısından önemli bir risk etkenidir.2 Bunun yanında çalışan sağlığı açısından iş gücü kaybı, işe devamsızlık, verimlilikte azalma ve sağlık hizmeti gereksiniminde artış gibi sonuçlar doğurmaktadır.3 Ancak sigara bırakma hizmetleri çoğu zaman poliklinik sınırları içinde kalmakta, özellikle vardiyalı ve yoğun çalışan gruplarda bırakma isteğinin profesyonel destekle buluşmasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle tütün kontrolünde önemli adımlardan biri, başvuruyu yalnızca çalışandan bekleyen klasik yaklaşımın ötesine geçerek hizmeti çalışanın bulunduğu ortama taşıyabilmektir. Bu çalışmada, işyeri sağlık servisi ile sigara bırakma polikliniğinin iş birliği içinde yürütülen entegre sigara bırakma modelinin kısa ve orta dönem sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma, Beko Bulaşık Makinesi İşletmesi’nde 2024 yılında başlatılan ve 2025 yılı sonuna kadar sürdürülen entegre sigara bırakma uygulamasının tanımlayıcı değerlendirmesidir. İşletmede toplam çalışan sayısı ve sigara kullanım durumu değerlendirilmiş, aktif sigara kullanan çalışanlarla bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sırasında nefesten karbonmonoksit ölçümü yapılmış, sigaranın sağlık etkileri anlatılmış ve sigara bırakma sürecine ilişkin danışmanlık verilmiştir. Sigarayı bırakmak istediğini beyan eden çalışanlara yüz yüze eğitim sunulmuştur. Uygulamanın ayırt edici yönü, sigara bırakma hekimlerinin çalışanlara yalnızca poliklinik ortamında değil, işyerinde yüz yüze ve gerektiğinde çevrim içi yollarla da ulaşmasıdır. Bu doğrultuda müdahale, yerinde temas ile çevrim içi izlemi birleştiren hibrit bir model olarak yürütülmüştür. Değerlendirmede toplam çalışan sayısı, sigara kullanan ve kullanmayan çalışan sayısı, bırakma isteği bildiren çalışan sayısı, düze…
subject: Abstract
  topic: section
subject: sigara bırakma
  topic: keywords
subject: işyeri sağlığı
  topic: keywords
subject: tütün kontrolü
  topic: keywords
subject: çalışan sağlığı
  topic: keywords
subject: hibrit destek modeli
  topic: keywords
subject: sigara bırakma polikliniği
  topic: keywords
subject: sanayi çalışanları
  topic: keywords
creator: Nezihe Tuğba Tunçkaya Çelik
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 4
ending page: 5
doi: 10.64511/TJTC.2026.70

Vatandaş denetiminde dumansız hava sahası: Bir ilçede ihbar odaklı tütün müdahalelerinin değerlendirilmesi
type: item
description: Giriş ve Amaç: Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre tütün kullanımı, her yıl 8 milyondan fazla ölüme yol açan, önlenebilir hastalıklar listesinde ilk sırada yer alan küresel bir halk sağlığı sorunudur.1 Türkiye’de 4207 sayılı Kanun ile kapalı alanlarda tütün tüketimi yasaklanmıştır.2 Bu süreçte vatandaşlar, ihbarlar aracılığıyla “Dumansız Hava Sahası”nın korunmasında kritik bir toplumsal denetim rolü üstlenmektedir.3,4 Bu çalışmanın amacı, 1 Mart 2025 - 28 Şubat 2026 tarihleri arasında Sultangazi İlçe Sağlık Müdürlüğü’ne gelen tütün ihbarlarının dağılımını, mekan türlerini ve saha müdahalelerinin etkinliğini betimsel olarak incelemektir. Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırmanın verileri, Sultangazi İlçe Sağlık Müdürlüğü “Dumansız Hava Sahası Denetim Sistemi” kayıtlarından elde edilmiştir. Belirtilen bir yıllık dönemdeki 155 vatandaş ihbarı analiz edilmiştir. İstatistiksel analizlerde sayı, yüzde (%) ve ikili değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-Kare testi kullanılmıştır. Bulgular: İncelenen 155 ihbarın %95,5’i dış kaynaklı bildirimlerden oluşmaktadır. İhbarlar mevsimsel olarak kış aylarında (%40,0) yoğunlaşırken, en yüksek bildirim Şubat (%18,7), en düşük ise Temmuz (%3,2) ayında gerçekleşmiştir. İhbarların %40,0’ı yasaklı alanda tütün kullanımıyla ilgiliyken, %29,7’sinde adres veya işletme bilgisinin yetersiz olduğu saptanmıştır. Operasyonel açıdan denetimlerin %64,5’i ihbarı takip eden ilk 2 saat içinde gerçekleştirilmiştir. Toplam ihbarların %18,1’inde ihlal tespit edilmiştir. Yapılan analizler, müdahale hızı ile ihlal tespiti arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir; ilk 2 saatte yapılan müdahalelerde ihlal tespit oranı %25,0 iken, 2 saatten sonra bu oran %5,5’e gerilemektedir (p=0,002). Ayrıca, kış aylarındaki denetimlerde ihlal saptanma oranı (%32,3) diğer mevsimlere göre anlamlı derecede yüksektir (p=0,003). Denetim ekiplerinde kadın personelin yer alması durumunda ihlal tespit oranı (%24,7), erkek personelin bulunduğu denetimlere (%8,2) göre daha…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün kontrolü
  topic: keywords
subject: dumansız hava sahası
  topic: keywords
subject: sağlık denetimi
  topic: keywords
subject: ihbar yönetimi
  topic: keywords
creator: Sevde Sancar
creator: Deniz Erdal
creator: Ömer Serdıl Demir
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 6
ending page: 7
doi: 10.64511/TJTC.2026.71

Yaşam hakkının bir gereği olarak dumansız hava hakkı ve devletin pozitif ve negatif yükümlülükleri
type: item
description: Tütün kullanımı, küresel ölçekte önlenebilir hastalık ve erken ölüm nedenleri arasında üst sıralarda yer alan ve devletlerin insan hakları hukukundan doğan yükümlülüklerini doğrudan ilgilendiren yapısal bir kamu sağlığı sorunu olarak değerlendirilmektedir.1 Bu bağlamda tütün kontrolü politikaları, salt idari düzenlemelerin ötesinde, yaşam hakkının korunmasına ilişkin anayasal ve uluslararası yükümlülüklerin parçası olarak ele alınmalıdır. Bildiride, Türk hukuk sistemi içerisinde tütün kontrolüne ilişkin normatif çerçeveyi, özellikle dumansız hava hakkının yaşam hakkının koruyucu boyutunun ayrılmaz unsuru olduğu kabulünden hareketle analiz etmektedir. Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkıyla 56. maddesinde düzenlenen sağlık hakkını temel almaktadır. Ayrıca AİHS’in 2. maddesi kapsamında yaşam hakkının pozitif ve negatif yükümlülükleriyle AİHM içtihadı çalışmanın uluslararası hukuk boyutunu oluşturmaktadır. Metodolojik olarak bildiride, normatif hukuk analizi ve doktrinel değerlendirme yöntemine dayanmaktadır. Bu çerçevede devletin yaşam hakkına ilişkin yükümlülükleri iki temel eksende ele alınmaktadır: negatif yükümlülük ve pozitif yükümlülük. Negatif yükümlülük, devletin bireylerin yaşamına ve beden bütünlüğüne doğrudan müdahalede bulunmaktan kaçınmasını ifade ederken; pozitif yükümlülük, bireyleri üçüncü kişilerin eylemlerinden ve öngörülebilir çevresel sağlık risklerinden koruyacak etkin hukuki ve idari tedbirlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır.2 Tütün kontrolü bağlamında negatif yükümlülük, devletin tütün kullanımını teşvik eden veya kolaylaştıran düzenlemelerden kaçınmasını ve bireyin sağlıklı yaşam alanına doğrudan müdahale oluşturan uygulamalardan uzak durmasını gerektirir. Bununla birlikte asıl belirleyici olan, devletin pozitif yükümlülüğüdür. Bu yükümlülük, tütün dumanına maruziyetin bilimsel olarak kanıtlanmış zararlı etkileri dikkate alındığında, bireylerin yaşam hakkını korumaya yönelik düzenleyic…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün kontrolü
  topic: keywords
subject: yaşam hakkı
  topic: keywords
subject: dumansız hava hakkı
  topic: keywords
subject: devletın pozıtıf yükümlülüğü
  topic: keywords
subject: devletın negatıf yükümlülüğü
  topic: keywords
subject: insan hakları hukuku
  topic: keywords
subject: 4207 Sayılı Kanun
  topic: keywords
subject: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
  topic: keywords
creator: Özgür Özdemir
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 8
ending page: 9
doi: 10.64511/TJTC.2026.72

Ankara Sincan ilçesi 2024-2025 yılları dumansız hava sahası denetim sistemi verilerinin değerlendirilmesi
type: item
description: Giriş: Ülkemizde ikamete mahsus meskenler dışında tüm kapalı alanlarda tütün ürünü kullanımı yasaklanmış olmasına rağmen, bu alanlarda dumansız hava sahası ihlalleri devam etmektedir.1-3 Bu çalışmada ikamete mahsus meskenler dışında tüm kapalı alanlarda süregelen dumansız hava sahası ihlallerinin nedenlerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırmanın evrenini 2024 – 2025 yıllarında Ankara Sincan İlçesinde gerçekleştirilen dumansız hava sahası denetimleri oluşturmaktadır. Örneklem seçim yöntemi kullanılmadan evrenin tamamına ulaşılmıştır. Verilere Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü (İSM) Dumansız Hava Sahası Denetim Sistemi üzerinden erişilmiştir. Bağımlı değişken denetim sonucudur (ihlal var, ihlal yok). Bağımsız değişkenler: Denetim yılı (2024, 2025) Denetim türü (ihbar, planlı, serbest, takip) Denetim ekibi (Emniyet Müdürlüğü, Sincan İSM, il içi çapraz, il dışı çapraz) İhbara varma süresi İhbar yeri (kamu, özel) Veriler SPSS 21.0 programı ile analiz edilmiştir. Frekans, yüzde ve ki-kare testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Bulgular: Dumansız Hava Sahası Denetimleri kapsamında Ankara Sincan İlçesinde 2024’te 16.239, 2025’te ise 18.329 olmak üzere toplam 34.568 denetim gerçekleştirilmiş olup, 263’ünde (%0,8) ihlal tespit edilmiştir. 2025’te %1, 2024’te ise %0,5 sıklığında ihlal tespit edilmiş olup, aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır. Denetimlerin büyük çoğunluğu (%97,0, n=33.559) serbest denetim olup, geri kalanlar sırasıyla takip (%2,2, n=769), ihbar (%0,7, n=228) ve planlı (%0,1, n=12) denetimdir. İhbar (%26,3) ve planlı (%8,3) denetimlerde ihlal tespit etme sıklığı serbest (%0,6) ve takip (%0,1) denetimlere göre anlamlı olarak daha fazladır. Denetimler en çok Sincan İSM (%98,7, n=34.087), geri kalanlar sırasıyla il dışı çapraz (%0,8, n=278), il içi çapraz (%0,4, n=132) ve Emniyet (%0,1, n=22) ekiplerince gerçekleştirilmiştir. İhlal tespit etme sıklığı Emniyet ekiplerinde (%95,5…
subject: Abstract
  topic: section
subject: dumansız hava sahası
  topic: keywords
subject: pasif içicilik
  topic: keywords
subject: çapraz denetim
  topic: keywords
subject: kamu
  topic: keywords
creator: Fatma Nur Çelik
creator: Mehmet Celal Almaz
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 10
ending page: 11
doi: 10.64511/TJTC.2026.73

Sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin demografik özelliklerinin tedavi başarısı ve bağımlılık düzeyi ile ilişkisi
type: item
description: Giriş: Tütün kullanımı, önlenebilir hastalık ve ölümlerin küresel ölçekteki başlıca nedenlerinden biri olmayı sürdürmektedir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre tütüne bağlı hastalıklar her yıl 7 milyonun üzerinde ölüme yol açmaktadır.1 Türkiye’de sigara içme prevalansı yetişkin nüfusun yaklaşık %28’ ini etkilemekte olup ülke, Avrupa’nın en yüksek tütün kullanım oranları arasında yer almaktadır.2 Sigara bırakma başarısının yalnızca farmakolojik faktörlere değil, bireyin demografik ve sosyokültürel özelliklerine de bağlı olduğunu gösteren makalelerin varlığı bilinmekle birlikte bu ilişkinin klinik populasyonlarda sistematik biçimde incelenmesi sınırlı kalmaktadır. Bu çalışma, sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin demografik özelliklerinin nikotin bağımlılık düzeyi ve sigara bırakma başarısı üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu çalışmanın örneklemi, sigara bırakma polikliniğine başvuran 68 bireyden oluşmaktadır (Kadın: %45.6, Erkek: %54.4. Yaş M = 45.32, SS = 9.77). Nikotin bağımlılık düzeyi Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) ile, maruziyetin biyokimyasal kanıtı nefes karbonmonoksit ölçümü ile değerlendirilmiştir. Sigara bırakma gerekçeleri, başlama nedenleri, bırakma sürecinde karşılaşılan güçlükler ve sigara içme isteğini artıran durumlar da demografik bilgi formu aracılığıyla sorgulanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda ki-kare testi, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testi kullanılmıştır. Bunula birlikte etki büyüklükleri Cramer’s V ve r değerleri ile raporlanmıştır. Bırakma başarısını etkileyen faktörler ikili lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Katılımcıların %63.2’si takip sürecinde sigarayı bırakmıştır. FNBT sonuçlarına göre katılımcıların %16.2’sinin çok düşük (0–2), %26.5’inin düşük (3–4), %22.1’inin orta (5), %20.6’sının yüksek (6–7) ve %14.7’sinin çok yüksek (8–10) düzeyde nikotin bağımlılığına sahip olduğu görülmektedir. Aynı zamanda katılımcıların %70.6’sı CO ölçümünde kırmızı böl…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün
  topic: keywords
subject: sigara bırakma
  topic: keywords
subject: demografik özellikler
  topic: keywords
creator: Tuba Duygu Yılmaz
creator: Pınar Altun Yıldırım
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 12
ending page: 13
doi: 10.64511/TJTC.2026.74

Dönem 6 tıp fakültesi öğrencilerinin elektronik sigara (e-sigara) kullanım durumlarının değerlendirilmesi
type: item
description: Giriş: E-sigara, görünüm olarak sigaraya benzeyen, kullanımı sırasında sigara benzeri keyif veren bir üründür.1 Bu çalışmanın amacı, Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 6 öğrencilerinin elektronik sigara kullanımı hakkındaki bilgi düzeyini ve elektronik sigara kullanım durumlarını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 6 öğrenci sayısı 185 olup Google Form ile hazırlanan anket öğrencilere ulaştırılmıştır. Gönüllülük esas olduğundan form 177 öğrenci tarafından doldurulmuştur. Anket; elektronik sigara ile ilgili bilgi soruları ve sosyodemografik sorular, E-Sigara Bağımlılık Ölçeğinden2 oluşmaktadır. Ölçek 0 = Asla, 1 = Nadiren, 2 = Bazen, 3 = Sıklıkla ve 4 = Hemen Her Zaman olmak üzere 5 puanlık Likert tipi bir ölçekte puanlanır. Daha yüksek puan daha fazla bağımlılığı gösterir. 8 maddelik versiyonu kullanılmıştır (8 maddelik versiyon: α = 0,93). Bulgular: Katılımcıların %58,2’si kadındır. Bir ya da iki nefes bile olsa, E-sigara içen veya içmeyi deneyenlerin oranı %29,4’tür. 1-5 yıl e-sigara içenlerin oranı %2,3’tür. Kullanmaya başlama nedenleri arasında en sık bildirilen etken “merak” (%16,0) ve “yakın arkadaş çevresinin etkisi” (%10,9) olmuştur. Erkek öğrencilerin E-sigara deneme ve düzenli kullanım oranlarının kadın öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç ve Öneriler: Elde edilen bulgular, tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinde e-sigara kullanımının büyük oranda üniversite yıllarında merak ve sosyal çevre etkisiyle başladığını göstermektedir. Geleceğin hekimleri olan bu grubun e-sigara içerik ve riskleri konusundaki farkındalığının artırılması, toplum sağlığı danışmanlığı rolleri açısından kritik önem taşımaktadır.
subject: Abstract
  topic: section
subject: e-sigara
  topic: keywords
subject: elektronik sigara
  topic: keywords
subject: bağımlılık
  topic: keywords
subject: tıp fakültesi öğrencileri
  topic: keywords
creator: İrem Bulut
creator: Edibe Pirinçci
creator: Abror Rajabbaev Abdukholik Ugli
creator: Abduraxmanov Qarshixon Xolxo’jayevich
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 69
ending page: 69
doi: 10.64511/TJTC.2026.106

Bir alışkanlıktan fazlası: Psikoz hastalarında tütün kullanımı ve antipsikotik doz gereksinimi
type: item
description: Giriş: Psikoz hastalarında tütün kullanımının genel popülasyona kıyasla belirgin derecede daha yüksek olduğu bilinmektedir.1 Sigara dumanının sitokrom P450 1A2 (CYP1A2) enzimini indüklemesi, bazı antipsikotiklerin metabolizmasını hızlandırarak daha yüksek doz gereksinimine yol açabilmektedir.2,3 Bu çalışmanın amacı, psikoz hastalarında tütün kullanımının antipsikotik doz gereksinimi üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Yöntem: Bu çalışma retrospektif bir tasarıma sahiptir. Çalışmaya Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi Yüksek Güvenlikli Psikiyatri Servisinde yatarak takip edilen psikoz tanılı hastalar dahil edilmiş ve hastalar sigara içenler ve sigara içmeyenler olarak iki gruba ayrılmıştır. Sosyodemografik veriler ve klinik özellikler kaydedilmiştir. Antipsikotik dozlar klorpromazin eşdeğeri (mg/gün) cinsinden hesaplanmıştır. Veri dağılımı Shapiro–Wilk testi ile değerlendirilmiş, gruplar arası karşılaştırmalar Mann–Whitney U testi ve uygun durumlarda ki-kare testi ile analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p < 0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 110 hasta dahil edilmiştir. Sigara içen ve içmeyen gruplar arasında yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum ve çalışma durumu açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p > 0.05). Benzer şekilde kullanılan antipsikotik sayısı, klozapin kullanımı ve uzun etkili enjekte edilebilir antipsikotik kullanım oranları açısından da gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p > 0.05). Buna karşılık, antipsikotik doz gereksinimi açısından gruplar arasında belirgin fark izlenmiştir. Klorpromazin eşdeğeri doz, sigara içen hastalarda anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (945.5 ± 487.5 mg/gün), sigara içmeyen hastalarda ise bu değer 448.5 ± 375.2 mg/gün olarak saptanmıştır (U = 2508.5, p < 0.001). Tartışma: Bu çalışma, psikoz hastalarında tütün kullanımının antipsikotik doz gereksinimini anlamlı ve klinik olarak önemli düzeyde artırdığını göstermektedir. Sigara içen hastalarda göz…
subject: Abstract
  topic: section
subject: psikoz
  topic: keywords
subject: tütün kullanımı
  topic: keywords
subject: antipsikotik
  topic: keywords
subject: CYP1A2
  topic: keywords
subject: klorpromazin eşdeğeri
  topic: keywords
creator: Handenur Gökçe
creator: Şüheda Kaya
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 67
ending page: 68
doi: 10.64511/TJTC.2026.105

Psikiyatri polikliniğine başvuran hastalarda nikotin bağımlılığı ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
type: item
description: Amaç: Bu çalışmanın amacı, psikiyatri polikliniğine başvuran hastalarda nikotin bağımlılığı ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya psikiyatri polikliniğine başvuran toplam 104 hasta dahil edildi. Katılımcılar sigara kullanan (n=52) ve sigara kullanmayan (n=52) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Tüm katılımcıların sosyodemografik verileri, Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile sigara kullanan grubun Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) verileri kaydedildi. Gruplar arası karşılaştırmalarda uygun istatistiksel testler (Mann–Whitney U ve Ki-kare testleri) kullanıldı. Ayrıca sigara kullanımının depresyon üzerindeki bağımsız etkisini değerlendirmek amacıyla çok değişkenli lineer regresyon analizi yapıldı. Bulgular: Sigara kullanan grupta BAÖ ve BDÖ skorlarının, sigara kullanmayan gruba göre daha yüksek olduğu gözlendi. Ancak bu farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (BAÖ: p=0.205; BDÖ: p=0.098). BDÖ skorları açısından sigara kullanan grupta anlamlılığa yakın bir artış eğilimi dikkat çekti. Sigara kullanan grupta FNBT ortalama puanı 5.6 ± 2.1 (orta-yüksek) olarak bulundu. Sosyodemografik değişkenler açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Çok değişkenli regresyon analizinde, sigara kullanımının BDÖ ile pozitif ilişkili olduğu ancak bu ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görüldü (p>0.05). Depresyon düzeyleri ile en güçlü ilişkiyi suisid öyküsü gösterdi. Sonuç: Sigara kullanımı ile depresyon ve anksiyete arasındaki ilişki klinik açıdan önemlidir. Bu birlikteliği açıklamak için, bireylerin belirtilerini azaltmak amacıyla sigara içtiğini öne süren “kendi kendine tedavi” yaklaşımı öne sürülmektedir. Diğer bir görüş ise, nikotinin nörobiyolojik etkileriyle stres duyarlılığını artırarak depresyon ve anksiyeteye katkıda bulunabileceğidir. Bu nedenle ilişki muhtemelen çift yönlüdür.1-3 Bulgularımız, nikotin bağımlılığı ile psikiyatrik semptom…
subject: Abstract
  topic: section
subject: nikotin bağımlılığı
  topic: keywords
subject: anksiyete
  topic: keywords
subject: depresyon
  topic: keywords
subject: sigara kullanımı
  topic: keywords
subject: psikiyatrik semptomlar
  topic: keywords
creator: Melih Taha Aytep
creator: Şüheda Kaya
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 65
ending page: 66
doi: 10.64511/TJTC.2026.104

Anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda sigara kullanımı, anksiyete düzeyi ve sigara bırakma motivasyonu arasındaki ilişki
type: item
description: Amaç: Bu çalışmada, nikotin bağımlılığı, anksiyete düzeyi ve motivasyon arasındaki ilişkinin incelenmesi ve motivasyonu yordayan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya 51 hasta ve 51 sağlıklı kontrolden oluşan toplam 102 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların anksiyete düzeyleri Beck Anksiyete Ölçeği ile, nikotin bağımlılık düzeyleri Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ile değerlendirilmiştir. Motivasyon düzeyleri ilgili ölçekler aracılığıyla ölçülmüş olup, gruplar arası karşılaştırmalar ve değişkenler arası ilişkiler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular: Gruplar arasında cinsiyet dağılımı açısından anlamlı fark saptanmamıştır (χ²=0.165, p=0.685). Hasta grubunda Beck Anksiyete Ölçeği puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (Mann–Whitney U=653.5, p<0.001). Hasta grubunda yapılan korelasyon analizinde, Fagerström nikotin bağımlılık puanı ile motivasyon arasında güçlü ve negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (r=-0.898, p<0.001). Fagerström puanı ile Beck anksiyete puanı arasında orta düzeyde pozitif korelasyon bulunmuştur (r=0.357, p=0.010). Ayrıca Beck anksiyete puanı ile motivasyon arasında orta düzeyde negatif korelasyon saptanmıştır (r=-0.344, p=0.013). Motivasyon puanını yordayan faktörleri değerlendirmek amacıyla yapılan çoklu doğrusal regresyon analizinde kurulan modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür (F=124.786, p<0.001) ve model motivasyon puanındaki varyansın %83.9’unu açıklamaktadır (R²=0.839). Modelde Fagerström nikotin bağımlılık puanı motivasyonun bağımsız ve güçlü bir yordayıcısı olarak saptanmıştır (β=-0.888, p<0.001). Beck anksiyete puanı ise modele dahil edildiğinde anlamlılığını kaybetmiştir (p=0.244). Nikotin bağımlılığı düzeyine göre yapılan grup karşılaştırmasında, yüksek bağımlılık grubunda motivasyon puanlarının anlamlı derecede daha düşük olduğu bulunmuştur (Mann–Whitney U=14.0, p<0.001). Beck anksiyete puanlarının yüksek bağımlılık grubu…
subject: Abstract
  topic: section
subject: nikotin bağımlılığı
  topic: keywords
subject: anksiyete
  topic: keywords
subject: motivasyon
  topic: keywords
subject: Fagerström
  topic: keywords
subject: Beck Anksiyete Ölçeği
  topic: keywords
creator: Tuğçe Aksoy
creator: Gülay Taşcı
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 63
ending page: 64
doi: 10.64511/TJTC.2026.103

Suça sürüklenen çocuklarda tütün bağımlılığı: Klinik psikoloji perspektifinden epidemiyoloji, mekanizmalar ve müdahale
type: item
description: Amaç: Suça sürüklenen çocuklar (SSÇ), tütün ve madde kullanımı açısından ciddi risk altında olan, ancak tütün kontrolü politikası gündeminde sistematik biçimde görünmez kalan bir gruptur. Bu bildiri; SSÇ’lerde tütün bağımlılığının epidemiyolojik boyutunu, altında yatan psikolojik mekanizmaları ve kanıta dayalı müdahale yaklaşımlarını klinik psikoloji perspektifinden ele almayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışma, derleme ve kavramsal analiz niteliğinde olup üç temel kaynak üzerine inşa edilmiştir: (1) TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu’nun 2026 yılında açıkladığı, 607 tutuklu/hükümlü çocukla yürütülen tabakalı örneklemli saha araştırması; (2) çocukluk çağı olumsuz deneyimleri (Adverse Childhood Experiences-ACE) ile tütün kullanımı ilişkisine dair uluslararası sistematik derleme ve meta-analizler; (3) adalet sistemiyle temas etmiş gençlerde bağımlılık ve travma müdahalelerine ilişkin güncel klinik literatür. Bulgular: TBMM Komisyonu’nun resmi araştırma verileri, 12-17 yaş grubundaki SSÇ’lerde tütün kullanım oranının %83,4 olduğunu ortaya koymaktadır; bu oran genel nüfustaki aynı yaş grubunun yaklaşık sekiz-dokuz katına karşılık gelmektedir. Alkol kullanımı %47,3, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı ise %52,9 düzeyinde seyretmektedir. Sosyoekonomik tablo da son derece ağırdır: çocukların %51’i okulu bırakmış, %47,9’u hiç düzenli okula devam etmemiş, %87,1’i daha önce en az bir işte çalışmıştır. Ailede suç işleyen birinin varlığı durumunda çocukların suça karışma oranı %43 iken bu oran çevresel etkiyle birlikte %60,6’ya yükselmektedir. Araştırmanın duygusal profil bulguları da tablonun derinliğini gözler önüne sermektedir. Çocukların yaklaşık yarısı cezaevine girmeden önce kendini öfkeli ve üzgün hissetmekteydi; mutlu ve gururlu olanların oranı yalnızca %16-17’de kalmaktadır. Ebeveynsizlik ile evden kaçma, ailede şiddet ile kendine zarar verme ve çevresel madde kullanımı ile çocuğun madde kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler s…
subject: Abstract
  topic: section
subject: suça sürüklenen çocuk
  topic: keywords
subject: tütün bağımlılığı
  topic: keywords
subject: çocukluk çağı olumsuz deneyimleri
  topic: keywords
subject: bağımlılık
  topic: keywords
subject: klinik psikoloji
  topic: keywords
subject: çocuk adalet sistemi
  topic: keywords
creator: Ayfer Hatipoğlu
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 61
ending page: 62
doi: 10.64511/TJTC.2026.102

Türkiye’de yeni uygulama: Aile sağlığı merkezinde sigara bırakma polikliniğinin ilk sonuçları
type: item
description: Amaç: Tütün kullanımı, dünya genelinde yılda yaklaşık 8,7 milyon, Türkiye’de ise yaklaşık 110.000 kişinin ölümüne neden olan, önlenebilir hastalık ve ölümlerin başlıca nedenidir. Türkiye’de tüm ölümlerin %41,6’sının, tüm kanserlerin yaklaşık üçte birinin ve akciğer kanseri ölümlerinin %90’ının tütün kullanımıyla ilişkili olduğu bildirilmektedir. Türkiye Hanehalkı Araştırması 2023 verilerine göre ülkemizde sigara içme prevalansı %36,6 olup erkeklerde %48,9, kadınlarda %24,4 düzeyindedir. 2017 verileriyle kıyaslandığında kullanım oranının arttığı dikkat çekmektedir.1 Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan yeni düzenleme ile aile sağlığı merkezlerinde (ASM) gerekli koşulları sağlayan birimlerin sigara bırakma polikliniği olarak hizmet sunabilmesinin önü açılmıştır. Bu çalışma, Türkiye’de erken uygulayıcı örneklerden biri olan Kars, 30 Ekim TOKİ Aile Sağlığı Merkezi’nde yürütülen sigara bırakma hizmetinin ilk sonuçlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında 30 Ekim TOKİ Aile Sağlığı Merkezi’ne Mayıs 2025 tarihinden itibaren sigara bırakma amacıyla başvuran bireylerin verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Başvuruda tüm hastalarda tütün kullanma durumu sorgulanmış; aktif içici oldukları saptanan ve bırakmak isteyen bireyler tedavi sürecine alınmıştır. Kafkas Üniversitesi Tıp Fakültesi Sigara Bırakma Polikliniği ile Sağlık Bakanlığı standart protokolü doğrultusunda tüm katılımcılardan aşağıdaki veriler toplanmıştır: Sosyodemografik özellikler Sigara içme öyküsü ve önceki bırakma girişimleri Aile öyküsü ve kronik hastalıklar Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi Beck Anksiyete ve Depresyon Ölçekleri Ekspirasyon CO ölçümü (non-invaziv, objektif) Katılımcılara klinik uygunluklarına göre farmakolojik tedavi düzenlenmesi yanı sıra; yoksunluk yönetimi, stres kontrolü, motivasyon güçlendirme ve nüksü önleme stratejilerini kapsayan yapılandırılmış psikososyal danışmanlık verilmiştir. Sigara bırakma durumu; öz-beyan ve CO düzeyinin 3 ppm altında olma…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün kullanımı
  topic: keywords
subject: sigara bırakma tedavisi
  topic: keywords
subject: birinci basamak
  topic: keywords
subject: aile hekimliği
  topic: keywords
subject: farmakolojik tedavi
  topic: keywords
subject: davranışsal danışmanlık
  topic: keywords
creator: Ramazan Altun
creator: Tijen Acar
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 59
ending page: 60
doi: 10.64511/TJTC.2026.101

Sigara kullanan şizofreni hastalarında Monosit/HDL oranı ve klinik değişkenlerle ilişkisi
type: item
description: Amaç: Şizofreni, inflamatuvar süreçlerin rol oynadığı düşünülen kronik bir psikiyatrik hastalıktır. Monosit/HDL oranı (MHR), sistemik inflamasyonu yansıtan yeni bir biyobelirteçtir.1 Bu çalışmada, sigara kullanan şizofreni tanılı hastalarda MHR düzeylerinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve klinik değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma, gözlemsel ve prospektif bir araştırma olarak yürütülmüştür. Çalışmaya sigara kullanan 51 şizofreni hastası ile sigara kullanmayan 51 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Demografik veriler, sigara kullanım özellikleri ve biyokimyasal parametreler kaydedilmiştir. MHR hesaplanmış; gruplar arası karşılaştırmalar, korelasyon analizleri, ROC analizi ve lojistik regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular: Hasta grubunda MHR düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.001). ROC analizinde MHR’nin ayırt edici gücü orta düzeyde bulunmuştur (AUC=0.721). Lojistik regresyon analizinde MHR’nin yaş, cinsiyet ve BMI kontrol edildiğinde bağımsız bir belirleyici olduğu gösterilmiştir. Sigara kullanımı ile MHR arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.001). Sonuç: MHR, şizofreni hastalarında inflamasyonu değerlendirmede kullanılabilecek potansiyel bir biyobelirteçtir.1,2 Bu çalışmada, şizofreni hastalarında MHR düzeylerinin arttığı ve sigara kullanımı ile ilişkili olduğu gösterilmiştir.3 MHR’nin bağımsız bir belirleyici olarak bulunması, bu parametrenin hastalık patofizyolojisinde rol oynayabileceğini düşündürmektedir. MHR, düşük maliyetli ve kolay erişilebilir bir biyobelirteç olarak, şizofreni hastalarında inflamatuvar durumun değerlendirilmesinde ve klinik izlemde yardımcı bir araç olarak kullanılabilir.
subject: Abstract
  topic: section
subject: şizofreni
  topic: keywords
subject: sigara
  topic: keywords
subject: monosit/HDL oranı
  topic: keywords
subject: inflamasyon
  topic: keywords
subject: biyobelirteç
  topic: keywords
creator: Erkan Filiz
creator: Gülay Taşcı
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 57
ending page: 58
doi: 10.64511/TJTC.2026.100

Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünü kullanan bireylerde idrarda 1-Hidroksipiren (1-OHP) düzeylerinin LC-MS/MS yöntemi ile belirlenmesi
type: item
description: Son yıllarda ülkeler ve sağlık otoriteleri tarafından birçok sigara karşıtı politika geliştirilmesinin sonucu küresel tütün kullanım oranlarının düşüyor olmasına karşın, tütün endüstrisinin pazar payını ve gelirlerini artırma umuduyla piyasaya sürdüğü birçok yeni alternatif tütün ürününün kullanıcı miktarının arttığına tanık oluyoruz. Bu alternatif ürünlerin başında elektronik sigaralar (e-sigaralar) ve ısıtmalı tütün ürünleri (HTP) gelmektedir. E-sigaralar tütün içermeyip nikotin içeren e-sıvıyı aerosole dönüştürürler. HTP’ler e-sigara değildir, gliserol, su, selüloz lifi ve guar zamkı ile hazırlanmış tütün tozu içeren bir tütün çubuğunu yakmadan 350 °C’nin altında ısıtan ve nikotin içeren solunabilir bir aerosol üreten elektronik cihazlardır. Bu ürünler, üreticilere bağlı olarak farklı isimler altında çeşitli pazarlarda mevcuttur. IQOS, bu pazarda en çok ilgi gören üründür. E- sigaralar piyasaya sürüldükleri son 20 yıl içinde her gün değiştirilerek tasarım olarak da çeşitlendirilerek bugün kısa sürede 5.nesil ürünlerine ulaşmışlardır. Bu yeni tütün ürünleri, özellikle gençler olmak üzere toplum sağlığı için bir tehdit haline gelmiştir. Dahası, dünya çapında e-sigaralara ve HTP’lere artan ilgiye rağmen, bu yeni ürünlerin güvenliği büyük ölçüde kanıtlanmamıştır. Günümüzde bu ürünlerin kullanımının sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel bilgiler artsa da, e-sigara ve HTP kullanımının sağlık riskleri hakkındaki bilgilerimiz henüz başlangıç aşamasındadır. Bu çalışma, e-sigara, HTP ürünü kullanan bireylerin bu kullanımlarından kaynaklanan karsinojenik bileşikler olan polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) maruziyetlerinin, bu bileşiklere maruziyetin biyolojik göstergesi olan 1-hidroksipiren (1-OHP) düzeylerinin belirlenerek, bu iki yeni tütün ürünün PAH maruziyetleri açısından karşılaştırılması şeklinde planlanmıştır. Bu amaçla e-sigara kullanan (n=32), IQOS kullanan (n=32), klasik sigara kullanan (n=32) ve herhangi bir tütün ürünü kullanmayan (n=29) bireylerde…
subject: Abstract
  topic: section
subject: e-sigara
  topic: keywords
subject: HTP
  topic: keywords
subject: IQOS
  topic: keywords
subject: PAH
  topic: keywords
subject: 1-hidroksipiren
  topic: keywords
creator: Aslı Sena Ay
creator: Göksel Koç Morgil
creator: İsmet Çok
creator: Toker Ergüder
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 55
ending page: 56
doi: 10.64511/TJTC.2026.99

Tütün kontrolü ve sigara bırakma alanında hemşirelik araştırmalarının haritalandırılması: Bibliyometrik bir analiz (2000-2026)
type: item
description: Hemşireler, bağımlılıklar alanında önemli sorumluluklar üstlenen sağlık ekibinin temel üyelerinden biridir. Hemşirelik bakımının niteliği, sağlık hizmetlerinin genel kalitesi ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle hemşirelerin tütün kullanımının önlenmesi, kontrolü ve sigara bırakma müdahalelerine yönelik yürüttükleri çalışmalar hem bireysel sağlık sonuçları hem de toplum sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, hemşirelerin tütün kontrolü alanında yürüttükleri araştırmaların kapsamının ve eğilimlerinin haritalandırılması önem taşımaktadır. Bu bibliyometrik analiz, 2000-2026 yılları arasında hemşirelik literatüründe tütün/nicotine bağımlılığı ve sigara bırakma müdahalelerine ilişkin araştırmaların yapısını ve gelişimini incelemiştir. Scopus veri tabanından elde edilen veri seti 269 farklı kaynaktan toplam 1.191 yayını içermektedir. Çalışmaların büyük bölümü özgün araştırma makalesi (n=986) olup, kalan kısmını derleme çalışmalar (n=205) oluşturmaktadır. Literatürün ortalama doküman yaşı 13,8 yıl, makale başına ortalama atıf sayısı ise 15,17’dir. Toplam 3.422 yazar katkı sağlamış olup doküman başına ortalama ortak yazar sayısı 3,72, uluslararası ortak yazarlık oranı ise %11,92 olarak bulunmuştur. Yıllık bilimsel üretim eğilimi incelendiğinde literatürün iki belirgin büyüme dönemi yaşadığı görülmektedir. İlk genişleme 2006–2008, ikinci ivmelenme ise 2013-2014 yıllarında gerçekleşmiştir. Kaynak üretkenliği açısından literatürün belirli çekirdek dergilerde yoğunlaştığı görülmektedir. En üretken dergiler Journal of Advanced Nursing, Journal of Clinical Nursing ve Journal of Addictions Nursing’dir. Bununla birlikte obstetrik, kardiyovasküler ve onkoloji hemşireliği gibi farklı uzmanlık alanlarına ait dergilerde de çalışmaların olması tütün bırakma ile ilgili çalışmaların multidisipliner bir yaklaşım sergilediğini de göstermektedir. Ülke bazlı üretim ve iş birliği analizleri, araştırma liderliğinin büyük ölçüde ABD, Birleşik Krallık ve Avustralya tarafından y…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün kontrolü
  topic: keywords
subject: sigara bırakma
  topic: keywords
subject: hemşirelik
  topic: keywords
subject: nikotin bağımlılığı
  topic: keywords
subject: bibliyometrik analiz
  topic: keywords
subject: bilimsel haritalama
  topic: keywords
creator: Belgin Varol
creator: Ercan Özpolat
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 53
ending page: 54
doi: 10.64511/TJTC.2026.98

Tıp fakültesi öğrencilerinin tütün ürünleri ve elektronik sigara kullanım alışkanlıkları: Bağımlılık türleri ve depresyon ile ilişkisinin değerlendirilmesi
type: item
description: Arka Plan: Tütün kullanımı önlenebilir hastalık ve ölümlerin başlıca nedenlerinden biridir. Gençler arasında artan e-sigara kullanımı ise yeni halk sağlığı sorunları yaratmaktadır. Geleceğin hekimleri olan tıp öğrencilerinde tütün kullanımı, bağımlılık ve psikolojik etkilerinin incelenmesi önemlidir. Bu çalışmada tıp öğrencilerinde tütün ve e-sigara kullanım sıklığının belirlenmesi, ilişkili faktörlerin incelenmesi ve bağımlılık ile depresyon durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntemler: 2025 yılında Gülhane Tıp Fakültesi öğrencileri (n=496) arasında kesitsel anket uygulanmıştır. Anket; sosyodemografik özellikler, tütün ve e-sigara kullanımı, öz-bildirim bağımlılık durumu ve Beck Depresyon Envanteri’ni içermiştir. Verilerin analizinde sayısal değişkenler için Student’s t-testi veya Mann–Whitney U testi; kategorik değişkenler için ise Pearson ki-kare, Yates düzeltmeli ki-kare ve Fisher’s exact test kullanılmıştır. Tütün kullanımıyla ilişkili bağımsız belirleyicileri saptamak amacıyla çok değişkenli ikili lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 22,6 yıl olup %50’si erkektir. Öğrencilerin %26’sı tütün, %5,2’si e-sigara kullanmaktadır. En sık kullanılan ürünler sigara (%98.4) ve e-sigara (%20.2) olmuştur. Tütün kullanımı erkeklerde, yüksek BKİ’ye ve ailede tütün öyküsüne sahip olanlarda daha yüksektir. Tüm tütün kullanıcıları kendilerini bağımlı olarak tanımlamıştır. E-sigara kullanımında en sık neden hoş tat ve sigarayı bırakma isteği olmuştur. Kronik hastalık oranı e-sigara kullanıcılarında daha yüksektir. Depresyon puanları minimal düzeyde olup gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Sonuçlar: Tütün ve e-sigara kullanımı tıp öğrencileri arasında yaygındır ve çeşitli sosyodemografik faktörlerle ilişkilidir. Yüksek bağımlılık oranı, nikotinin güçlü bağımlılık yapıcı özelliğini göstermektedir. E-sigara güvenliğine dair yanlış algılar, önleyici stratejiler, ünivers…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün
  topic: keywords
subject: e-sigara
  topic: keywords
subject: tıp öğrencileri
  topic: keywords
subject: bağımlılık
  topic: keywords
subject: depresyon
  topic: keywords
creator: Ahmet Arslan
creator: Ercan Koral
creator: İrem Duman
creator: İbrahim Sefa Güneş
creator: Hatice Aygar
creator: Hülya Şirin
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 52
ending page: 52
doi: 10.64511/TJTC.2026.97

Tuberculosis awareness and preparedness among undergraduate health professional students in Baghdad: A KAP study highlighting tobacco smoke exposure and curriculum gaps
type: item
description: Background: Tuberculosis (TB) remains a major public health concern in Iraq. Tobacco smoke exposure is a well-established yet under-recognized risk factor that exacerbates TB transmission and disease progression. Undergraduate health professional students represent the future frontline workforce; however, evidence regarding their preparedness to address TB is limited. Objective: This study aimed to assess the knowledge, attitudes, and practices (KAP) related to tuberculosis among final-year medical undergraduate health professional students in Baghdad, with particular focus on tobacco smoke as a TB risk factor and the adequacy of undergraduate curricula. Methods: A cross-sectional questionnaire-based study was conducted among 400 final-year at medical, Nursing, Health technician, and Allied health workers colleges in Baghdad City (Madenat Alelem University, and Al Kindy College of Medicine). A validated KAP instrument was used. Descriptive and inferential statistical analyses were performed using SPSS v26. Results: Overall knowledge of TB risk factors was suboptimal. Only 42% of medical students and fewer than one-third of allied health students correctly identified tobacco smoke as a significant TB risk factor. Less than 40% of students across all disciplines reported confidence in diagnosing or managing TB. Perceived adequacy of TB curriculum varied significantly by discipline (p<0.05), with non-medical programs reporting lower satisfaction. Conclusion: Substantial gaps exist in TB-related knowledge, clinical confidence, and curricular coverage among undergraduate health students in Baghdad. Integrating tobacco control, interprofessional education, and community-based TB training into undergraduate curricula is essential to strengthen Iraq’s future healthcare workforce.
subject: Abstract
  topic: section
subject: tuberculosis
  topic: keywords
subject: knowledge attitude practice
  topic: keywords
subject: tobacco smoke
  topic: keywords
subject: medical education
  topic: keywords
subject: undergraduate health students
  topic: keywords
subject: Iraq
  topic: keywords
creator: Thamer Al-Hilfi
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 51
ending page: 51
doi: 10.64511/TJTC.2026.96

Sağlığın geliştirilmesi bağlamında tütün kontrolü: Etik bir çerçeve
type: item
description: Tütün kullanımı, küresel halk sağlığına yönelik en büyük tehditlerden biri olmaya devam etmektedir. Tütünle mücadele stratejileri, sadece teknik veya tıbbi müdahaleler değil, aynı zamanda etik tartışmaları da içeren bir süreçtir. Bu bildiri; modern tıp etiğinin ana ilkeleri olan özerklik, yararlılık, zarar vermeme ve adalet ışığında tütün kontrolünün etik zeminini özetlemektedir. Yararlılık ve Zarar Vermeme İlkeleri Tıp etiğinin en temel taşları olan yararlılık ve zarar vermeme ilkeleri, tütün kontrol politikalarının birincil meşruiyet kaynağıdır. Tütün kullanımı, önlenebilir hastalık ve ölüm yükünün başat faktörüdür. Toplum Sağlığını Koruma: Devletin ve sağlık kurumlarının, bireyleri tütünün yıkıcı etkilerinden koruma ve sağlığı geliştirme ödevi bulunmaktadır. Reklam yasakları, yüksek vergilendirme ve kapalı alan sınırlamaları, toplumun genel sağlık düzeyini yükseltmeyi hedefleyen “yararlı” müdahalelerdir. Pasif Etkilenim: Zarar vermeme ilkesi, sadece içiciyi değil, tütün dumanına maruz kalan üçüncü kişileri de kapsar. Kamusal alanlardaki kısıtlamalar, bireylerin kendi iradeleri dışında fiziksel zarara uğramasını engelleme amacı taşıdığı için ahlaki açıdan zorunludur. Özerklik Paradoksu ve Bağımlılık Tütün endüstrisi sıklıkla “seçim özgürlüğü” argümanına sığınsa da, etik açıdan özerklik kavramı burada sorunludur. Karar Verme Yetisi: Gerçek bir özerklik, bireyin rasyonel ve dış baskılardan bağımsız karar verebilmesini gerektirir. Nikotin bağımlılığı, bireyin özgür iradesini kısıtlayan psikolojik ve fizyolojik bir prangadır. Bu bağlamda, tütünle mücadele aslında bireyin özerkliğini iade etme süreci sayılabilir. Bilgilendirilmiş Onam: Tütün ürünlerinin riskleri konusundaki şeffaflık, tıbbi etik ilkelerinden biri olan bilgilendirilmiş onamın kamusal bir yansımasıdır. Sosyal Adalet ve Sağlıkta Hakkaniyet Adalet ilkesi, sağlık kaynaklarının ve yüklerinin toplumun tüm kesimlerine eşit dağıtılmasını savunur. Kırılgan Grupların Korunması: Tütün kullanımı genellikle sosyoeko…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün kontrol
  topic: keywords
subject: etik
  topic: keywords
subject: özerklik
  topic: keywords
subject: paternalizm
  topic: keywords
creator: Ahmet Özdinç
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 49
ending page: 50
doi: 10.64511/TJTC.2026.95

Türkiye’de günlük tütün kullanımının yaş ve cinsiyete göre değişimi: 2010-2022 Türkiye sağlık araştırması sonuçlarının değerlendirilmesi
type: item
description: Giriş: Tütün kullanımı, her yıl 7 milyondan fazla ölüme yol açarak küresel düzeyde en büyük önlenebilir halk sağlığı tehditlerinden biri olmaya devam etmektedir.1,2 Türkiye’de son yıllarda dumansız hava sahası mevzuatı, düz ambalaj uygulaması, vergi artışları ve sağlık uyarıları gibi çok bileşenli tütün kontrol politikası uygulanmış olmasına karşın, mevcut göstergeler kullanım sıklığında sürdürülebilir bir düşüşe işaret etmemektedir. Tütün kullanım oranı 2019’da %28,0 iken 2022’de %28,3’e yükselmiştir.3 Bu durum, tütün kullanımının yaş ve cinsiyet gruplarına göre gösterdiği örüntülerin nüfus düzeyinde ayrıntılı biçimde incelenmesini gerekli kılmaktadır. Yaş ve cinsiyet temelinde eğilimlerin ortaya konması, hem artışın yoğunlaştığı grupların belirlenmesi hem de mevcut tütün kontrol yaklaşımının demografik farklılıklar açısından değerlendirilmesi bakımından önem taşımaktadır. Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 2010–2022 döneminde yaş ve cinsiyet gruplarına göre günlük tütün kullanım oranlarındaki değişimi ortaya koymak ve bu eğilimleri mevcut tütün kontrol politikaları bağlamında yorumlamaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yürütülen Türkiye Sağlık Araştırması’nın 2010, 2012, 2014, 2016, 2019 ve 2022 yılı sonuç tablolarına dayalı tekrarlı kesitsel nitelikte ikincil veri analizidir. Analizde, yaş grubu ve cinsiyete göre “her gün tütün ve tütün mamulü kullanan” bireylerin oranları değerlendirilmiş, yıllar içindeki değişim betimsel olarak karşılaştırılmıştır. Bulgular: TÜİK verileri, Türkiye’de günlük tütün kullanımının 2010–2022 döneminde dalgalanmakla birlikte genel olarak artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Türkiye genelinde her gün tütün kullanan bireylerin oranı 2010 yılında %25,4 iken 2022 yılında %28,3’e yükselmiştir. Aynı dönemde bu oran erkeklerde %39,0’dan %41,3’e, kadınlarda ise %12,3’ten %15,5’e çıkmıştır. Toplam nüfusta en belirgin artış 55–64 yaş grubunda gözlenmiş; günlük tütün kullanımı %20,4’ten %27,4’e yük…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün kullanımı
  topic: keywords
subject: tütün kontrolü
  topic: keywords
subject: yaş ve cinsiyet farklılıkları
  topic: keywords
subject: Türkiye sağlık araştırması
  topic: keywords
creator: Burcu Özkan
creator: Mustafa Oğuz Altuğ
creator: Meryem Merve Ören Çelik
creator: Gülsüm Nurhan İnce
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 47
ending page: 48
doi: 10.64511/TJTC.2026.94

Türkiye’de hanehalkı bütçesinde tütün ve alkol harcamalarının seyri (TÜİK 2002-2024)
type: item
description: Giriş ve Amaç: Dünya genelinde her yıl 7 milyondan fazla insanın ölümüne yol açan tütün kullanımı, en önemli önlenebilir halk sağlığı tehditlerinden biridir.1,2 Türkiye, tütün kullanım oranlarının oldukça yüksek olduğu ülkeler arasında yer almakta olup, 2019 yılında %28,0 olan sigara kullanım oranı 2022 yılında %28,3’e yükselmiştir.3 Bu araştırma, Türkiye’de 2002-2024 yılları arasında hanehalklarının temel gelir kaynaklarına göre alkol ve tütün ürünlerine ayırdıkları bütçe paylarının zaman içindeki değişimini tanımlamayı ve bu değişimi sağlık ve diğer temel harcama kalemlerindeki dönüşüm bağlamında tartışmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) “Hanehalkı Bütçe Araştırması” kapsamındaki 2002-2024 yılı “Temel Gelir Kaynağının Hanehalkı Tüketim Harcamasının Türlerine Göre Dağılımı” tablolarına dayalı ikincil veri analizidir. Analizde hanehalkı toplam tüketim harcaması içinde “alkollü içecekler ile tütün/tütün ürünleri” kalemine ayrılan yüzdesel pay yıllara ve temel gelir kaynağı gruplarına göre tanımlayıcı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, sağlık, konut-kira ve ulaştırma gibi diğer temel harcama kalemlerindeki değişimlerle birlikte yorumlanmıştır, veriler SPSS 31 programı aracılığıyla analiz edilmiştir Bulgular: Toplam hanehalkı bütçesinden alkollü içecekler ile tütün/ tütün ürünlerine ayrılan pay, 2002-2019 yılları arasında yaklaşık %4 bandında istikrarlı bir seyir izlerken, 2019 sonrası mevcut verilerde belirgin bir düşüş göstermiş; 2022’de %3,20’ye, 2023’te %2,76’ya ve 2024’te %2,52’ye gerilemiştir. Böylece 2019-2024 döneminde bu harcama grubunun bütçe payında yaklaşık %41,8 oranında azalma meydana gelmiştir. Gelir gruplarına göre değerlendirildiğinde, müteşebbis geliri olan hanehalklarının birçok yılda daha yüksek pay ayırdığı (2024’te %2,87), ancak bazı yıllarda maaş/ücret gelirine sahip hanelerin ilk sıraya geçtiği izlenmiştir. Toplam harcama dağılımı incelendiğinde, ulaştırma harcamalarının bütçe içindeki payının 2002’de …
subject: Abstract
  topic: section
subject: Türkiye tütün kullanımı
  topic: keywords
subject: hanehalkı bütçesi
  topic: keywords
subject: tüketim harcamaları
  topic: keywords
subject: tütün kontrolü
  topic: keywords
creator: Gülsüm Nurhan İnce
creator: Burcu Özkan
creator: Mustafa Oğuz Altuğ
creator: Meryem Merve Ören Çelik
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 45
ending page: 46
doi: 10.64511/TJTC.2026.93

Üniversite öğrencilerinde elektronik sigara kullanımı ve e-sigaraya ilişkin bilgi ve görüşler: Betimsel bir çalışma
type: item
description: Amaç: Elektronik sigaralar (e-sigara), özellikle genç yetişkinler arasında hızla yaygınlaşan ve tütün kontrolü açısından yeni zorluklar ortaya çıkaran ürünlerdir. Geleneksel sigaraya daha güvenli bir alternatif olarak pazarlanmalarına rağmen, içeriklerine ve uzun dönem sağlık etkilerine ilişkin yanlış inanışlar yaygınlığını sürdürmektedir.1,2 Bu çalışma, üniversite öğrencilerinde sigara ve e-sigara kullanım yaygınlığını, e-sigaraya ilişkin bilgi ve tutumları değerlendirmeyi ve gençleri korumaya yönelik müdahale alanlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu kesitsel tanımlayıcı çalışma, farklı fakültelerde öğrenim gören 168 üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik özellikler ile sigara ve e-sigara kullanım durumu ve e-sigaraya ilişkin bilgi ve görüşleri içeren yapılandırılmış öz bildirim anketi aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 26.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiş; kategorik değişkenler sayı ve yüzde ile ifade edilmiş, gruplar arası karşılaştırmalarda ki-kare testi kullanılmış ve p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 21,7±2,7 yıl olup %51,2’si kadındır. Katılımcıların %22,0’si aktif sigara kullanıcısıdır. E-sigara farkındalığı yüksek (%76,8) olmasına rağmen, katılımcıların %26,2’si en az bir kez e-sigara denediğini bildirmiştir. E-sigara deneme nedenleri arasında merak (%18,5) ve tat/aroma (%12,5) öne çıkarken, sigarayı bırakma amacıyla kullanımın oldukça sınırlı olduğu (%2,4) görülmüştür. Katılımcıların %44,6’sının çevresinde e-sigara kullanan bireylerin bulunması, sosyal çevre etkisinin önemli bir belirleyici olabileceğini düşündürmektedir. Katılımcıların büyük çoğunluğu e-sigaranın sağlığa zararlı olduğunu (%91,7) ve gebelikte kullanılmaması gerektiğini (%89,3) ifade etmiştir. Bununla birlikte, e-sigaranın nikotin içerdiğini bilmeyenlerin oranı %66,7, ağır metal içerdiğini bilmeyenlerin oranı ise %59,5 olarak saptanmış; bu durum bilgi düzeyinin yüzeysel kaldığını ve içerik…
subject: Abstract
  topic: section
creator: Hülya Doğan Tiryaki
creator: Nefise Şeker
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 43
ending page: 44
doi: 10.64511/TJTC.2026.92

Adölesanlarda elektronik sigara kullanımı ve algılanan zararlar üzerine kesitsel bir çalışma
type: item
description: Giriş: Elektronik sigara (e-sigara) kullanımı adölesanlarda giderek artan bir halk sağlığı sorunudur.1 Adölesanlar, Türkiye nüfusunun %15’ini oluşturmaktadır.2 Konvansiyonel sigara kullanımının adölesanlarda gözlenen yüksek prevalansı, son yıllarda yerini e-sigara gibi yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerine bırakma eğilimi göstermektedir.3 E-sigaraların yüksek nikotin içeriği ile bağımlılık gelişimini hızlandırması, akran etkisi ve konvansiyonel sigaraya geçişi kolaylaştırabilmesi sebebiyle bir tehdit haline gelmiştir.4 Nörotoksik etkileri ve solunum sistemi üzerindeki patolojik yükleri nedeniyle erken yaş grubunda ciddi kronik hastalık risklerini beraberinde getirmektedir.5 Bu çalışmada adölesanlarda e-sigara kullanım durumu ile algılanan zarar, tutum ve inanç düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel tipte planlanmış olup Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi pediatri polikliniklerine Şubat-Nisan 2026 tarihleri arasında başvuran 10-19 yaş arası 488 adölesan araştırma kapsamına alınmıştır. Veriler yüz yüze, öz-bildirim esaslı 35 maddelik anket ile toplanmıştır. Anketin ilk bölümünde sosyodemografik bilgilerin yer aldığı 17 soru yer almaktadır. İkinci bölümünde ise e-sigaraya yönelik tutum ve inançların değerlendirildiği, beş alt boyut içeren 18 maddeli ECABA ölçeği kullanılmıştır. Ölçek Can Oksay ve arkadaşları tarafından 2025 yılında geliştirilmiştir (Cronbach alfa=0,88).6 Ölçekten minimum 18, maksimum 90 puan alınabilmektedir. Yüksek puanlar e-sigara kullanma eğiliminin fazla olduğu ve e-sigaranın zararları konusunda tutum ve inancın düşük olduğunu göstermektedir. Verilerin analizinde ki-kare testi, Mann-Whitney U testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 15,14 olup %49,8’i erkektir. %21,9’unun en az bir kez e-sigara kullandığı, %12,5’inin ise son 30 gün içinde …
subject: Abstract
  topic: section
subject: adölesan
  topic: keywords
subject: elektronik sigara
  topic: keywords
subject: tütün kullanımı
  topic: keywords
subject: ECABA ölçeği
  topic: keywords
creator: Sefer Aycan
creator: Ezgi Aysu Şahin Mavi
creator: Aslı Saltabaş Şahin
creator: Esra Gültekin Koç
creator: Ayşe Gül Güven
creator: Zehra Aycan
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 41
ending page: 42
doi: 10.64511/TJTC.2026.91

Üniversite öğrencilerinin elektronik sigara kullanım durumu ve elektronik sigara kullanımına etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
type: item
description: Giriş: Elektronik sigaralar (e-sigara), ilk kez 2003 yılında patentlenmiş olup kısa sürede küresel bir pazar hacmine ulaşmıştır.1 Temelde bir batarya ve ısıtma elemanı içeren bu cihazlar, nikotin ve çeşitli aromaları içeren likitleri aerosol haline getirerek kullanıcıya ulaştırır.2,3 Sigara içme deneyimini taklit eden birinci nesil cihazlardan, günümüzdeki gelişmiş tank sistemlerine kadar evrilen bu ürünler, özellikle aromatik içerikleri sayesinde ilk kez deneyen genç kullanıcılar için cazip bir başlangıç noktası oluşturmaktadır.4,5 Nikotinli e-sigaraların yüksek bağımlılık potansiyeline sahip olduğu ve EVALI gibi akut, ciddi akciğer hasarlarına yol açabildiği kanıtlanmış olmasına rağmen, ürünlerin uzun vadeli sağlık etkileri üzerindeki endişeler sürmektedir.6,7 Dünya genelinde 34 ülkede satışı yasaklanmış olsa da, pek çok ülkede hala yeterli yasal düzenleme bulunmamaktadır.6 Amaç: Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin e-sigara kullanım prevalansını ve kullanım alışkanlıklarını saptamak; bağımlılık düzeyleri ile duyusal beklentiler arasındaki ilişkiyi ve bağımlılığa etki eden temel faktörleri değerlendirerek sağlık politikalarına ışık tutacak veriler sunmaktır. Gereç ve Yöntemler: Araştırma, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu’nda öğrenim gören yaklaşık 1900 öğrenciyi kapsayan kesitsel tipte epidemiyolojik bir çalışmadır. Araştırmanın örneklem büyüklüğü; beklenen prevalans %50, güven aralığı %99 ve hata payı %5 kabul edilerek 492 olarak hesaplanmıştır.8 Çalışma sürecinde hedeflenen bu sayıya ulaşılarak toplam 497 öğrenci ile araştırma tamamlanmıştır. Veriler, 2025 yılının aralık ayında çevrimiçi anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama aracında sosyodemografik soruların yanı sıra Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi9,10, E-Sigara Bağımlılığı Ölçeği (EBÖ)11,12 ve Duyusal Elektronik Sigara Beklentileri Ölçeği (DESBÖ)12,13 kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmede tanımlayıcı analizler, ki-kare testi ve veril…
subject: Abstract
  topic: section
subject: elektronik sigara
  topic: keywords
subject: bağımlılık
  topic: keywords
subject: üniversite öğrencileri
  topic: keywords
subject: duyusal beklentiler
  topic: keywords
subject: halk sağlığı
  topic: keywords
creator: Merve Bek
creator: Rüveyda Gürkan Yüksel
creator: Sema Nur Eryılmaz Alkan
creator: Gülsüm Öztürk Emiral
creator: Egemen Ünal
creator: Mehmet Enes Gökler
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 39
ending page: 40
doi: 10.64511/TJTC.2026.89

Bir sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin klinik ve davranışsal profili ile kısa dönem bırakma sonuçları
type: item
description: Giriş ve Amaç: Tütün kullanımı, yüksek morbidite ve mortalite yükü nedeniyle en önemli önlenebilir halk sağlığı sorunlarından biri olmaya devam etmektedir. Sigara bırakma süreci ise nikotin bağımlılığının biyolojik boyutunun yanı sıra klinik özellikler, önceki bırakma deneyimleri, davranışsal tetikleyiciler ve sosyal çevre tarafından şekillenen çok boyutlu bir yapı göstermektedir. Bu nedenle sigara bırakma poliklinikleri, farmakolojik ve davranışsal tedavinin sunulduğu klinik birimler olmanın yanında, bırakma sürecini etkileyen hasta özellikleri ile erken dönem sonuçların birlikte değerlendirilebildiği önemli hizmet alanlarıdır. Bu merkezlere başvuran bireylerin klinik ve davranışsal profillerinin ve kısa dönem bırakma sonuçlarının değerlendirilmesi, sigara bırakma hizmetlerinin gereksinime duyarlı biçimde yapılandırılmasına katkı sağlayabilir. Bu çalışmada, bir sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin klinik ve davranışsal profili ile kısa dönem bırakma sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırma retrospektif tanımlayıcı tiptedir. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Sigara Bırakma Polikliniğine 17.10.2025–05.04.2026 tarihleri arasında başvuran 110 danışanın muayene kayıtları geriye dönük olarak incelendi. Sosyodemografik özellikler, sigara kullanım öyküsü, nikotin bağımlılık düzeyi, davranışsal tetikleyiciler, tedavi yaklaşımları ve 1. ile 3. ay bırakma durumları değerlendirildi. Veriler tanımlayıcı istatistiklerle özetlendi. Bulgular: Başvuranların %66,4’ü erkek olup yaş ortalaması 42±12 yıl idi. Katılımcıların yarısı sağlık çalışanıydı ve %58,2’sinde en az bir kronik hastalık öyküsü vardı. Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi medyan puanı 7 (0–10), sigaraya başlama yaşı ortalaması 17±4 yıl, günlük tüketim ortalaması 1,3±0,6 (0,2-3) paket ve ortalama paket-yıl değeri 25,6±19,9 (2-110) olarak bulundu. En sık bildirilen tetikleyiciler stres (%86,4), yemek sonrası sigara isteği (%80,9) ve sigara içen bireylerle birlikte bulunmay…
subject: Abstract
  topic: section
subject: sigara bırakma polikliniği
  topic: keywords
subject: tütün bağımlılığı
  topic: keywords
subject: nikotin bağımlılığı
  topic: keywords
subject: sigara bırakma başarısı
  topic: keywords
subject: kısa dönem izlem
  topic: keywords
creator: Meryem Merve Ören Çelik
creator: Burcu Özkan
creator: Mustafa Oğuz Altuğ
creator: Gülsüm Nurhan İnce
creator: Ayşe Emel Önal
creator: Selma Karabey
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 37
ending page: 38
doi: 10.64511/TJTC.2026.88

Ankara ilinde aile sağlığı merkezlerine başvuranlarda tütün ve nikotin ürünleri kullanım durumu, nikotin bağımlılığı ve sigara içme davranışının yaşam kalitesi ile ilişkisi
type: item
description: Giriş: Sigara ve tütün ürünlerinin kullanımı, dünya genelinde morbidite ve mortalitenin başlıca önlenebilir nedenlerinden biri olup, bireylerin yaşam kalitesi üzerinde önemli etkiler oluşturmaktadır.1 Türkiye’de ise yetişkin nüfusun yaklaşık %30’u sigara veya tütün ürünlerini kullanmaktadır.2 Nikotin bağımlılığı, hem fiziksel hem de davranışsal bileşenleri olan çok boyutlu bir yapıya sahip olmakla beraber bu bileşenlerin ayrı ayrı değerlendirilmesi bağımlılığın daha kapsamlı anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda, tütün bağımlılığının farklı yönlerinin yaşam kalitesi ile ilişkisini ortaya koymak, etkili müdahale stratejilerinin geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Türkiye’de tütün bağımlılığının fiziksel ve davranışsal boyutlarını ayrı ayrı değerlendiren çalışmalar bulunmakla birlikte, bu iki boyutu birlikte ele alarak yaşam kalitesi ile ilişkisini inceleyen çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu nedenle, mevcut çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.Bu çalışmada Ankara ilinde aile sağlığı merkezlerine başvuranlarda tütün ve nikotin ürünleri kullanım durumu, nikotin bağımlılığı ve sigara içme davranışının yaşam kalitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel türde bir çalışmadır. Örneklem büyüklüğü %95 güven aralığında, %50 bilinmeyen sıklığı ve tasarım etkisi 1 kabul edilerek 384 olarak hesaplanmıştır. Anket formu 41 sorudan oluşmakta olup, sosyodemografik sorular, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Glover–Nilsson Sigara İçme Davranış Ölçeği ve Kısa Form-12 Sağlık Anketi kullanılarak hazırlanmıştır. Nisan 2026 tarihleri arasında Ankara ilinde bazı ASM’lere başvuran bireylere yüzyüze uygulanmıştır. Tanımlayıcı değişkenler yüzdelik dağılım ile sunulmuştur. İkili karşılaştırmalarda ise Normal dağılım gösteren sürekli değişkenler için bağımsız gruplarda Student’s t-testi ve tek yönlü varyans analizi , normal dağılım göstermeyen sürekli değişkenler için ise Mann Whitney-U ve Krusk…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün
  topic: keywords
subject: tütün kullanımı
  topic: keywords
subject: nikotin bağımlılığı
  topic: keywords
subject: davranışsal bağımlılık
  topic: keywords
subject: yaşam kalitesi
  topic: keywords
creator: Esra Gültekin Koç
creator: Kadir Serdar Yılmaz
creator: Ezgi Aysu Şahin Mavi
creator: Cansu Özbaş
creator: Seçil Özkan
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 35
ending page: 36
doi: 10.64511/TJTC.2026.87

Tıp fakültesi öğrencilerinin tütün kullanım alışkanlıklarının ve tütünsüz kampüs hedefine yönelik önerilerinin değerlendirilmesi
type: item
description: Giriş ve Amaç: Tütün kullanımı, dünyada ve ülkemizde önemli bir halk sağlığı sorunudur.1,2 Türkiye’de 1991- 2022 yılları arasında tıp fakültesi öğrencilerinde yürütülen çalışmalarda tütün kullanımı sıklığının %9,3-28,7 arasında olduğu bildirilmiştir.3 Bu araştırmada, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin tütün kullanım alışkanlıklarının belirlenmesi ve tütünsüz kampüs hedefine yönelik önerilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırmanın evrenini Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde 2025-2026 eğitim-öğretim yılında öğrenim görmekte olan toplam 2750 öğrenci oluşturmaktadır. %95 güven aralığında, %5 hata payı, 1.0 tasarım etkisi ve %28,7 beklenen tütün kullanım sıklığı esas alınarak hesaplanan minimum örneklem büyüklüğü 282 olarak belirlenmiştir. Veriler, yüz yüze görüşme yöntemiyle Google Forms üzerinde oluşturulan anket aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama formunun ilk bölümünde sosyodemografik özelliklere ilişkin 7 soru, ikinci bölümünde tütün kullanım alışkanlıkları ile ilgili 8 soru, üçüncü bölümünde 6 maddeden oluşan “Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi” ve son bölümünde tütünsüz kampüs hedefine yönelik önerilerle ilgili açık uçlu 1 soru yer almaktadır. Elde edilen nicel veriler SPSS 23.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler kapsamında sürekli değişkenler ortalama±standart sapma veya ortanca(minimum–maksimum) değerleri ile, kategorik değişkenler ise sayı ve yüzde olarak sunulmuştur. Açık uçlu sorudan elde edilen nitel verilerin içerik analizinde ve görselleştirilmesinde MAXQDA 2024 programından yararlanılmıştır. Araştırma için Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu’ndan etik onay alınmıştır. Bulgular: Bu araştırmaya, toplam 299 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların %51,5’ini preklinik, %48,5’ini ise klinik dönem öğrencileri oluşturmaktadır. Katılımcıların %70,6’sı yaşamının herhangi bir döneminde en az bir kez tütün ürünü kullanmayı denediğini belirtmiştir. Tütün ürününü ilk kez…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tıp fakültesi
  topic: keywords
subject: öğrenci
  topic: keywords
subject: tütün kullanımı
  topic: keywords
subject: bağımlılık
  topic: keywords
creator: Özge Tonbuloğlu Altıner
creator: Kadir Serdar Yılmaz
creator: Seçil Özkan
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 33
ending page: 34
doi: 10.64511/TJTC.2026.86

Tütün kullanımının farmakoterapiye etkileri: Klinik karar destek sistemi ile entegre yenilikçi bir yaklaşım
type: item
description: Giriş: Tütün kullanımı, küresel ölçekte önlenebilir morbidite ve mortalitenin başlıca nedenlerinden biri olup, ilaç-ilaç etkileşimlerine benzer şekilde “ilaç-tütün etkileşimleri” üzerinden tedavi yönetimini komplike hale getiren kritik bir faktördür.1,2 Tütün dumanında bulunan polisiklik aromatik hidrokarbonlar, başta sitokrom P450 enzim sistemi (özellikle CYP1A2) olmak üzere ilaç metabolizmasında rol oynayan enzimleri indükleyerek birçok ilacın farmakokinetik profilini değiştirmektedir.3,4 Bu durum, sigara içen bireylerde ilaç etkinliğinin azalmasına, sigaranın bırakılmasıyla birlikte ise özellikle dar terapötik aralığa sahip ilaçların düzeyinde artış ve toksisite riskine yol açmaktadır.5,6 Ancak klinik uygulamada, hastaların tütün kullanım durumu çoğu zaman reçeteleme kararlarına sistematik olarak entegre edilmemektedir.7,8 Amaç: Bu çalışmanın amacı, tütün kullanımının ilaç metabolizması ve hasta güvenliği üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve tütün kullanım statüsünü dinamik bir veri olarak kullanan, reçeteleme süreçlerine entegre edilebilecek bir klinik karar destek (KKD) algoritması önermektir. Yöntem: Bu çalışma, literatür taramasına dayalı olarak yürütülen ve elde edilen bulgular doğrultusunda KKD önerisi geliştirilen tanımlayıcı ve metodolojik bir çalışmadır. Uluslararası yüksek etki faktörlü dergilerde yayımlanmış çalışmalar, Dünya Sağlık Örgütü raporları, klinik farmakoloji rehberleri ve ulusal tütün kontrol mevzuatları incelenmiştir.7,9,10 Özellikle tütün-ilaç etkileşimleri, CYP enzim indüksiyonu, sigara bırakma sonrası farmakokinetik değişiklikler değerlendirilmiştir.11 Elde edilen bulgular doğrultusunda, Türkiye’deki Reçete Bilgi Sistemi (RBS) ve Aile Hekimliği Bilgi Sistemleri’ne (AHBS) entegre edilebilecek bir klinik karar destek (KKD) algoritması tasarlanmıştır. Ayrıca ABD ve İngiltere modelleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.2,8,12 Bu kapsamda geliştirilen ve tütün kullanımının farmakoterapi üzerindeki etkilerini klinik karar süreçlerine…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün kullanımı
  topic: keywords
subject: ilaç-tütün etkileşimleri
  topic: keywords
subject: farmakoterapi
  topic: keywords
subject: hasta güvenliği
  topic: keywords
subject: klinik karar destek sistemleri
  topic: keywords
subject: CYP1A2 indüksiyonu
  topic: keywords
subject: akılcı ilaç kullanımı
  topic: keywords
creator: Burcu Özarslan
creator: Hülya Şirin
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 31
ending page: 32
doi: 10.64511/TJTC.2026.85

Sigara bırakma polikliniğinde yapay zekâ destekli klinik karar desteği: İki vaka üzerinden kavramsal uygulanabilirlik değerlendirmesi
type: item
description: Giriş Amaç: Sigara bırakma polikliniklerinde hasta değerlendirmesi; nikotin bağımlılığı, bırakma motivasyonu, önceki bırakma deneyimleri, davranışsal tetikleyiciler ve sosyal çevre gibi çok boyutlu unsurların birlikte ele alınmasını gerektirir. Bu çalışma, sigara bırakma polikliniğinde kullanılmak üzere geliştirilen yapay zekâ destekli klinik karar destek sisteminin (KKDS), hasta anlatısından elde edilen klinik ve davranışsal örüntüleri ne ölçüde tanıyabildiğini ve bu örüntüleri hekime öneri sunan yapılandırılmış çıktılara dönüştürüp dönüştüremediğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Sistem, klinik görüşme sırasında hekime öneriler sunan kolaylaştırıcı bir araç olarak kurgulanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, sigara bırakma polikliniğinde kullanılmak üzere geliştirilen yapay zekâ destekli KKDS’nin erken aşama kavramsal uygulanabilirliğini değerlendiren niteliksel-yorumlayıcı bir erken aşama kavramsal doğrulama (proof-of-concept (PoC)) çalışmasıdır. Çalışmada, aynı standart anamnez çerçevesi kullanılarak oluşturulmuş iki simüle sigara bırakma polikliniği görüşme metni materyal olarak kullanıldı. Belirli sigara bırakma rehberleri temel alınarak ilk aşamada eğitilen KKDS’ye her iki vaka ayrı ayrı yüklenerek hasta profili, tetikleyiciler, bırakma güçlükleri, motivasyon örüntüleri ve öneri başlıklarını içeren çıktılar elde edildi. Aynı görüşmeler araştırmacı tarafından vaka-içi niteliksel tematik analiz yaklaşımıyla bağımsız olarak değerlendirildi; her vaka için ana tema ve alt temalar oluşturuldu. Son aşamada tematik analiz bulguları ile KKDS çıktıları; örüntülerin tanımlanma düzeyi, önerilerin vaka bağlamına duyarlılığı, klinik uygulanabilirlik ve sistem tarafından sınırlı yansıtılan alanlar açısından karşılaştırıldı. Uyum tanımlayıcı olarak tam uyum, kısmi uyum ve sınırlı/kaçırılan alan şeklinde sınıflandırıldı. Bu aşama, gerçek klinik kullanım değerlendirmesinden önceki PoC düzeyinde bir ön inceleme niteliğindedir. Bulgular: Her iki vakada da tematik analiz bulgula…
subject: Abstract
  topic: section
subject: klinik karar destek sistemi
  topic: keywords
subject: yapay zekâ
  topic: keywords
subject: tematik analiz
  topic: keywords
subject: kavramsal doğrulama
  topic: keywords
creator: Meryem Merve Ören Çelik
creator: Burcu Özkan
creator: Mustafa Oğuz Altuğ
creator: Ayşe Akay
creator: Gülsüm Nurhan İnce
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 29
ending page: 30
doi: 10.64511/TJTC.2026.84

Bir üniversite hastanesi çalışanlarında sigara içme durumu ve üçüncü el sigara dumanı farkındalığı: Kesitsel bir çalışma
type: item
description: Amaç: Sigara kullanımı, dünyada ve ülkemizde önlenebilir ölümlerin başlıca nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir.1 Aktif ve pasif içiciliğin sağlık üzerindeki olumsuz etkileri kapsamlı bir şekilde belgelenmiş olmasına karşın, üçüncü el sigara dumanı (ÜESD) kavramı görece yeni olup toplumda ve sağlık çalışanları arasında yeterince bilinmemektedir.2 ÜESD, tütün ürünleri içildikten sonra yüzeylerde ve havada kalan toksik kalıntıların ortamdaki diğer bileşenlerle tepkimeye girerek yeniden kirleticiler oluşturmasıdır ve aktif içiciliğe kıyasla daha toksik olabileceği öne sürülmektedir.3 Bu çalışma, bir üniversite hastanesinde görev yapan çalışanların sigara içme durumunu, nikotin bağımlılık düzeylerini ve ÜESD farkındalıklarını değerlendirmeyi; sigara içme davranışı ile ÜESD farkındalığı arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışma, Kafkas Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi (SUAM) Hastanesi’nde 10 Temmuz – 15 Eylül 2024 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmaya gönüllü olarak katılan 277 hastane çalışanına sosyodemografik özellikler, sigara kullanma alışkanlıkları, ÜESD Hakkında Farkındalık Ölçeği (ÜESDHFÖ) ve Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi’ni (FNBT) içeren yapılandırılmış bir anket formu uygulandı. Veriler IBM SPSS 20 programı ile analiz edildi. Gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis varyans analizi ve Ki-kare testi; korelasyon analizlerinde Spearman korelasyon katsayısı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık sınırı p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmada katılımcıların %49,1’i kadın, %50,9’u erkek olup yaş ortalaması 33,53±7,83 yıl idi. Sigara içme prevalansı %43,3 (erkeklerde %58,1, kadınlarda %27,9) olarak bulundu. Sigara içenlerin FNBT puan ortalaması 4,15±2,97 olup %35’i düşük, %50’si orta ve %15’i yüksek düzey nikotin bağımlılığına sahipti. Katılımcıların önemli bir kısmının (%67,5) kendini bağımlı olarak değerlendirdiği ve büyük çoğunluğunu…
subject: Abstract
  topic: section
subject: sigara kullanımı
  topic: keywords
subject: üçüncü el sigara dumanı
  topic: keywords
subject: sağlık çalışanları
  topic: keywords
subject: nikotin bağımlılığı
  topic: keywords
subject: tütün kontrolü
  topic: keywords
subject: farkındalık
  topic: keywords
subject: aile hekimliği
  topic: keywords
creator: Gülşah Öztürk
creator: Tijen Acar
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 27
ending page: 28
doi: 10.64511/TJTC.2026.83

Tütün endüstrisinin “Azaltılmış Risk” söylemi ve sosyal medya üzerinden yeni nesil nikotin ürünlerinin pazarlanması: Nitel bir değerlendirme
type: item
description: Giriş ve Amaç: Tütün endüstrisi, tarihsel süreç boyunca değişen bilimsel kanıtlar ve düzenleyici politikalar karşısında stratejilerini sürekli yeniden şekillendirmiştir.1 1950’lerde sigara ile akciğer kanseri arasındaki ilişkinin ortaya konulması, endüstri için varoluşsal bir tehdit oluşturmuş; bu durum, ürünlerin risklerinin gizlenmesi ve alternatif ürünlerin geliştirilmesi yönünde yeni stratejilerin ortaya çıkmasına neden olmuştur.2 Bu çalışmanın amacı, tütün endüstrisinin “azaltılmış risk” ve “daha güvenli ürün” söylemlerinin tarihsel sürekliliğini incelemek ve günümüzde sosyal medya üzerinden yeni nesil nikotin ürünlerinin pazarlanma stratejilerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, tütün endüstrisine ait iç dokümanlar, literatür verileri ve güncel pazarlama stratejilerine ilişkin raporların incelendiği nitel bir derleme çalışmasıdır. Değerlendirme dört temel eksende yapılmış olup, endüstrinin tarihsel söylem ve stratejileri, yeni nesil ürünlerin (e-sigara, nikotin keseleri vb.) pazarlanma biçimleri ve sosyal medya, dijital platformların rolü ve mevcut düzenleyici çerçeve ile bu çerçevenin sınırlılıkları olarak ele alınmıştır. Bulgular: Tarihsel Süreklilik: “Daha Güvenli Ürün” Söylemi: Endüstri, 1970’lerden itibaren “light”, “low-tar” ve “dumansız” ürünleri daha güvenli alternatifler olarak pazarlamıştır.3 İç endüstri belgeleri, bu ürünlerin temel amacının sigara bırakmayı teşvik etmek değil, kullanıcıyı sistem içinde tutmak olduğunu göstermektedir. Yeni Nesil Ürünler ve Nikotin Bağımlılığı: E-sigara ve nikotin keseleri gibi ürünler, “zarar azaltımı” söylemiyle sunulmakta; ancak: yüksek nikotin içerikleri, bağımlılık potansiyelleri ve gençler üzerindeki etkileri önemli halk sağlığı riskleri oluşturmaktadır. Nikotin, kısa vadede nörofizyolojik etkiler (kalp hızı artışı, kan basıncı yükselmesi), uzun vadede ise kardiyovasküler ve nörogelişimsel etkiler ile ilişkilidir. Özellikle ergenlerde beyin gelişimi üzerine olumsuz etkileri belirgindir.1,4 Sosyal…
subject: Abstract
  topic: section
subject: tütün endüstrisi
  topic: keywords
subject: nikotin
  topic: keywords
subject: e-sigara
  topic: keywords
subject: sosyal medya
  topic: keywords
subject: zarar azaltımı
  topic: keywords
creator: Ayşe Turan
creator: Çiğdem Erhan
rights: Copyright © 2026 The Author(s) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-05
publication date: 2026-06-05
starting page: 25
ending page: 26
doi: 10.64511/TJTC.2026.82