Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin Dumansız Üniversite politikası ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını sigara kullanımını esas alarak değerlendirmektir. Çalışma, öğrenciler arasında sigara içme sıklığını, sigarayı bırakma durumlarını, politika hakkındaki bilgilerini, tütün politikalarına uyum seviyelerini ve tütün kontrol önlemlerine yönelik tutumlarını araştırmayı hedeflemektedir.

Yöntemler: Bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nde yapılan kesitsel bir araştırmadır. Çalışmaya toplamda 315 öğrenci katılmıştır. Veri toplama; demografik bilgiler, sigara içme alışkanlıkları, tütün yasaklarına uyum ve bu politikalara yönelik tutumlar hakkında sorular içeren anket yoluyla yapılmıştır.

Bulgular: Katılımcıların %73,7’si kadın, %26,3’ü erkektir. Katılımcıların %16,2’si aktif sigara içicisi, %5,7’si eski sigara içicisinden oluşmaktadır. Erkeklerin %16,9’u sigara içmekte iken, kadınların %15,9’u sigara içmektedir (p = 0.437). Sigarayı bırakma konusunda en yaygın bildirilen neden sağlık endişeleriydi; eski içicilerin %66,7’si bunu birincil motivasyonları olarak belirtmiştir. Farkındalık açısından ise katılımcıların %87,6’sı üniversitenin dumansız kampüs politikasından haberdar olduklarını bildirmiştir. Tütün yasaklarına uyum açısından, sigara içenlerin genel olarak orta düzeyde uyum gösterdiği, sigara içenlerin %54’ünün sigara yasağına uyduğu belirlenmiştir. Sigara yasağına karşı tutumlar, sigara içme durumuna göre farklılık göstermekte olup, sigara içicileri politikaya olumsuz tutum sergilerken, sigara içmeyenler daha olumlu tutum göstermektedir (p<0.001).

Sonuç: Çalışmamızda genel sigara içme prevalansı ulusal ortalamanın altında olmasına rağmen, beklenmedik cinsiyet farkı önemli bir eğilimi ortaya koymakta, altta yatan faktörler hakkında soru işaretleri yaratmakta ve daha fazla araştırma yapılması gerekliliğini vurgulamaktadır. Ayrıca, uygun uygulama ve farkındalık kampanyaları olmaksızın yalnızca politikaların varlığı istenen sonuçlara ulaşmada yeterli olmayabilir; gelecekteki çabalar, politika uygulamasının güçlendirilmesine ve davranış değişikliğini teşvik edecek eğitim girişimlerinin artırılmasına odaklanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: üniversite öğrencisi, tütünsüz politikası, sigara içme, Türkiye

Referanslar

  1. Sabiston CM, Lovato CY, Ahmed R, et al. School smoking policy characteristics and individual perceptions of the school tobacco context: are they linked to students’ smoking status? J Youth Adolesc 2009; 38: 1374-1387. https://doi.org/10.1007/s10964-009-9422-z
  2. World Health Organization (WHO). The fact about smoking and health. WHO; 2006. Available at: http://www.wpro.who.int/media_centre/fact_sheets/fs_20060530.htm (Accessed on May 15, 2025).
  3. Peto R, Darby S, Deo H, Silcocks P, Whitley E, Doll R. Smoking, smoking cessation, and lung cancer in the UK since 1950: combination of national statistics with two case-control studies. BMJ 2000; 321: 323-329. https://doi.org/10.1136/bmj.321.7257.323
  4. Saraçoğlu S, Öztürk F. Türkiye’de tütün kontrol politikaları ve tütün tüketimi üzerine bir değerlendirme. Politik Ekonomik Kuram 2020; 4: 20-44. https://doi.org/10.30586/pek.730271
  5. Bilir N, Özcebe H. Tobacco control activities in Turkey. TJPH 2013;11(2):96-103. https://doi.org/10.20518/tjph.173019
  6. Erdöl C, Ergüder T. Tütün ve tütün ürünlerinin kullanımının önlenmesi, kontrolü ve tedavisi. Ankara: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yayınları; 2021.
  7. Sağlık Bilimleri Üniversitesi. Dumansız Üniversite Uygulama Talimatnamesi. 2023. Available at: https://sbu.edu.tr/uploads/7c8ef55f-a774-7277-092e-3a0814c9d6d1/33_02_senato_karari_dumansiz_universite_uygulama_talimatnamesi.pdf (Accessed on Dec 27, 2024).
  8. Republic of Türkiye Ministry of Health. Report on public health in Türkiye. Republic of Türkiye Ministry of Health; 2022. Available at: https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/48055/0/siy2022eng050420241pdf.pdf (Accessed on Dec 28, 2024).
  9. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Percentage of individuals’ status of smoking tobacco products by sex and age groups, 2010-2019. TÜİK; 2019. Available at: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Saglik-Arastirmasi-2019-33661 (Accessed on Dec 28, 2024).
  10. Wolfson M, McCoy TP, Sutfin EL. College students’ exposure to secondhand smoke. Nicotine Tob Res 2009; 11: 977-984. https://doi.org/10.1093/ntr/ntp100
  11. Borders TF, Xu KT, Bacchi D, Cohen L, SoRelle-Miner D. College campus smoking policies and programs and students’ smoking behaviors. BMC Public Health 2005; 5: 74. https://doi.org/10.1186/1471-2458-5-74
  12. Kekliktepe B, Göğcegöz I. Assessment of university students’ perspectives on smokeless campus policy. Current Addiction Research 2020; 4 : 1-6. https://doi.org/10.5455/car.105-1588602884
  13. Chaaya M, Alameddine M, Nakkash R, Afifi RA, Khalil J, Nahhas G. Students’ attitude and smoking behaviour following the implementation of a university smoke-free policy: a cross-sectional study. BMJ Open 2013; 3: e002100. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2012-002100
  14. Bloor RN, Meeson L, Crome IB. The effects of a non-smoking policy on nursing staff smoking behaviour and attitudes in a psychiatric hospital. J Psychiatr Ment Health Nurs 2006; 13: 188-196. https://doi.org/10.1111/j.1365-2850.2006.00940.x
  15. Bennett BL, Deiner M, Pokhrel P. College anti-smoking policies and student smoking behavior: a review of the literature. Tob Induc Dis 2017; 15: 11. https://doi.org/10.1186/s12971-017-0117-z
  16. Loukas A, Garcia MR, Gottlieb NH. Texas college students’ opinions of no-smoking policies, secondhand smoke, and smoking in public places. J Am Coll Health 2006; 55: 27-32. https://doi.org/10.3200/JACH.55.1.27-32
  17. Karadoğan D, Önal Ö, Kanbay Y. Prevalence and determinants of smoking status among university students: Artvin Çoruh University sample. PLoS One 2018; 13: e0200671. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0200671
  18. Idris A, Al Saadi T, Turk T, et al. Smoking behaviour and patterns among university students during the Syrian crisis. East Mediterr Health J 2018; 24: 154-160.
  19. Khader YS, Alsadi AA. Smoking habits among university students in Jordan: prevalence and associated factors. East Mediterr Health J 2008; 14: 897-904.
  20. Babaoğlu ÜT, Şimşek Ş, Özdenk S, Demir G, Cevizci S. Prevalence of smoking and risk factors among students at a university in Turkey. J Clin Anal Med 2017; 8: 68-73. https://doi.org/10.4328/JCAM.4631
  21. Lillard DR, Christopoulou R, editors. Life-course smoking behavior: patterns and national context in ten countries. Oxford: Oxford University Press; 2015: 141-152. https://doi.org/10.1093/med/9780199389100.001.0001
  22. Başar D, Öztürk S, Ara-Aksoy S. Gender differences in smoking behaviour: analysing the changes for the 2008-2014 period in Türkiye. Sosyoekonomi 2021; 29: 107-126. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2021.02.06
  23. Gallus S, Muttarak R, Franchi M, et al. Why do smokers quit? Eur J Cancer Prev 2013; 22: 96-101. https://doi.org/10.1097/CEJ.0b013e3283552da8
  24. McCaul KD, Hockemeyer JR, Johnson RJ, Zetocha K, Quinlan K, Glasgow RE. Motivation to quit using cigarettes: a review. Addict Behav 2006; 31: 42-56. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2005.04.004
  25. Buczkowski K, Marcinowicz L, Czachowski S, Piszczek E. Motivations toward smoking cessation, reasons for relapse, and modes of quitting: results from a qualitative study among former and current smokers. Patient Prefer Adherence 2014; 8: 1353-1363. https://doi.org/10.2147/PPA.S67767
  26. Fallin A, Roditis M, Glantz SA. Association of campus tobacco policies with secondhand smoke exposure, intention to smoke on campus, and attitudes about outdoor smoking restrictions. Am J Public Health 2015; 105: 1098-1100. https://doi.org/10.2105/AJPH.2014.302251
  27. Harris KJ, Stearns JN, Kovach RG, Harrar SW. Enforcing an outdoor smoking ban on a college campus: effects of a multicomponent approach. J Am Coll Health 2009; 58: 121-126. https://doi.org/10.1080/07448480903221285

Telif hakkı ve lisans

Telif hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Alshareef, M. M., & Torun, P. (2026). Bir üniversitede öğrencilerin sigara kullanımları ve dumansız kampüs politikalarına uyum durumları. Sağlık için Sigara Alarmı, 1-11. https://doi.org/10.64511/TJTC.2026.38