Öz

Amaç: Bu çalışma, sigara bırakma tedavisinde nikotin oral spreyi (NOS) kullanan hastaların gerçek yaşam verilerini inceleyerek sosyodemografik özellikleri, tedaviye uyum, yan etki profili, sprey kullanım miktarı ve erken dönem bırakma başarısı arasındaki ilişkileri değerlendirmeyi amaçlamıştır.

Yöntem: Tek merkezli ve retrospektif çalışmada, NOS reçetelenen 110 hastanın verileri taranmış; tedaviyi başlatan ve kontrole gelen 72 hasta analize dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik verileri, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi skorları, sigara tüketim özellikleri, sprey kullanım miktarları ve 3 aylık tedavi sonuçları değerlendirilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 42,18±12,70 olup %48,6’sı kadındı. Erken dönem bırakma oranı %38,9, başarısızlık oranı %38,9 ve nüks oranı %22,2 olarak saptandı. Yan etki görülme oranı %26,3 idi; en sık boğazda yanma (%35,3), bulantı (%23,5) ve retrosternal yanma (%17,6) bildirildi. Yan etki varlığı ile nüks arasında güçlü ilişki saptandı (p=0,005) ve tedaviyi bırakanların %41,7’si yan etki bildirmişti (p=0,045). Eğitim düzeyi ile bırakma başarısı arasında anlamlı ilişki bulundu (p=0,039). Sprey kullanım miktarı, istek sayısı(r=0,65, p<0,001) ve günlük sigara tüketimi (r=0,42, p=0,004) ile ilişkili bulundu ancak bırakma başarısı ile arasında ilişki saptanmadı.

Sonuç: NOS, istek kontrolünde etkili olmakla birlikte, bırakma başarısını tek başına belirlememektedir. Yan etki gelişimi nüks riskini artırmakta, bu nedenle erken dönemde yan etki yönetimi ve doğru kullanım eğitimi kritik önem taşımaktadır. Bulgular, NOS tedavisinin klinik uygulamadaki yerine ilişkin gerçek yaşam verileri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: sigara, nikotin bağımlılığı, nikotin replasman tedavisi, nikotin oral sprey

Referanslar

  1. World Health Organization (WHO). Tobacco. 2025. Avaible at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco (Accessed on Nov 6, 2025).
  2. Wittenberg RE, Wolfman SL, De Biasi M, Dani JA. Nicotinic acetylcholine receptors and nicotine addiction: a brief introduction. Neuropharmacology 2020; 177: 108256. https://doi.org/10.1016/j.neuropharm.2020.108256
  3. Hersi M, Beck A, Hamel C, et al. Effectiveness of smoking cessation interventions among adults: an overview of systematic reviews. Syst Rev 2024; 13: 179. https://doi.org/10.1186/s13643-024-02570-9
  4. Theodoulou A, Chepkin SC, Ye W, et al. Different doses, durations and modes of delivery of nicotine replacement therapy for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev 2023; 6: CD013308. https://doi.org/10.1002/14651858.CD013308.pub2
  5. Kraiczi H, Hansson A, Perfekt R. Single-dose pharmacokinetics of nicotine when given with a novel mouth spray for nicotine replacement therapy. Nicotine Tob Res 2011; 13: 1176-1182. https://doi.org/10.1093/ntr/ntr139
  6. Caldwell BO, Adamson SJ, Crane J. Combination rapid-acting nicotine mouth spray and nicotine patch therapy in smoking cessation. Nicotine Tob Res 2014; 16: 1356-1364. https://doi.org/10.1093/ntr/ntu084
  7. Hansson A, Hajek P, Perfekt R, Kraiczi H. Effects of nicotine mouth spray on urges to smoke, a randomised clinical trial. BMJ Open 2012; 2: e001618. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2012-001618
  8. Atilla Uysal M, Kadakal F, Karşidağ Ç, et al. Fagerstrom test for nicotine dependence: reliability in a Turkish sample and factor analysis. Tüberküloz ve Toraks Derg. 2004;52(2):115-121.
  9. Nikitabs Kısa Ürün Bilgisi. 2025 Avaible at: https://www.nobel.com.tr/cmsfiles/turkey/products/nikitabs-1-5-mg-film-kapli-tablet-short-product-info-1.pdf?v=42 (Accessed on Mar 05, 2026).
  10. Danielsson T, Bennet H, McColgan B, Wang J. Effect of nicotine mouth spray on urges to vape: A randomized, placebo-controlled, pharmacodynamic clinical trial in exclusive e-cigarette users. Addiction 2025; 120: 95-105. https://doi.org/10.1111/add.16669
  11. Tonnesen P, Lauri H, Perfekt R, Batra A, Mann K. Efficacy and safety of a novel nicotine mouth spray in smoking cessation: a randomized, placebo-controlled, double blind, multicenter study with 52-week follow up. Eur Respir J. 2014;38(55):194. https://doi.org/10.1183/13993003/erj.38.Suppl_55.194
  12. Bolliger CT, van Biljon X, Axelsson A. A nicotine mouth spray for smoking cessation: a pilot study of preference, safety and efficacy. Respiration 2007; 74: 196-201. https://doi.org/10.1159/000097136
  13. Tønnesen P, Lauri H, Perfekt R, Mann K, Batra A. Efficacy of a nicotine mouth spray in smoking cessation: a randomised, double-blind trial. Eur Respir J 2012; 40: 548-554. https://doi.org/10.1183/09031936.00155811
  14. Rungraungrayabkul D, Gaewkhiew P, Vichayanrat T, Shrestha B, Buajeeb W. What is the impact of nicotine pouches on oral health: a systematic review. BMC Oral Health 2024; 24: 889. https://doi.org/10.1186/s12903-024-04598-8
  15. La Rosa GRM, Del Giovane C, Pedullà E, et al. Oral health effects of non-combustible nicotine products: protocol for a systematic review and network meta-analysis. Syst Rev 2025; 14: 90. https://doi.org/10.1186/s13643-025-02839-7
  16. Nides M, Danielsson T, Saunders F, et al. Efficacy and Safety of a Nicotine Mouth Spray for Smoking Cessation: a randomized, multicenter, controlled study in a naturalistic setting. Nicotine Tob Res 2020; 22: 339-345. https://doi.org/10.1093/ntr/nty246
  17. Burns EK, Levinson AH. Discontinuation of nicotine replacement therapy among smoking-cessation attempters. Am J Prev Med 2008; 34: 212-215. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2007.11.010
  18. Balmford J, Borland R, Hammond D, Cummings KM. Adherence to and reasons for premature discontinuation from stop-smoking medications: data from the ITC Four-Country Survey. Nicotine Tob Res 2011; 13: 94-102. https://doi.org/10.1093/ntr/ntq215
  19. Sivaramakrishnan G, Alsobaiei M, Sridharan K. Oral side effects of locally delivered nicotine replacement therapy: a meta-analysis of randomized controlled trials. Int J Dent Hyg 2023; 21: 3-17. https://doi.org/10.1111/idh.12594
  20. Ermawan Effendi D, Ardani I, Handayani S, et al. Factors associated with quitting smoking among males: findings from Indonesian national health survey. Clin Epidemiol Glob Heal. 2024;28. https://doi.org/10.1016/j.cegh.2024.101672
  21. Alyousefi NA, Alquraini RS, Alyahya LF, Bin Hamad NM, Aljuribah DK, Aldossari KK. factors associated with successful smoking cessation among adults in saudi arabia-a cross-sectional study. Healthcare (Basel) 2025; 13: 1813. https://doi.org/10.3390/healthcare13151813
  22. Esmer B, Sengezer T, Aksu F, Özkara A, Aksu K. Clinical, sociodemographic and tobacco-use factors associated with smoking cessation rates at three years follow-up, Ankara, Turkey. Tob Prev Cessat 2019; 5: 47. https://doi.org/10.18332/tpc/114082
  23. Drumond Muzi C, Carvalho Figueiredo V, Raggio Luiz R. Health perception, health conditions, and smoking cessation in Brazil. Cad saúde colet. 2021;29. https://doi.org/10.1590/1414-462x202199010432

Telif hakkı ve lisans

Telif hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Gökseven Arda, Y., & Zeren Öztürk, G. (2026). Sigara bırakma amacıyla nikotin oral sprey tedavisi alan hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesi. Sağlık için Sigara Alarmı, 1-9. https://doi.org/10.64511/TJTC.2026.43