Öz

Giriş: Sigara içenlerin sayısı ve sigarayla ilişkili hastalıklara bağlı ölümler artmaktadır.1 Sigara kaynaklı inflamasyon, metabolik bozukluklara zemin hazırlamaktadır.2,3 Bu çalışmanın amacı, sigara içenlerde metabolik sendrom ile sistemik immün-inflamasyon indeksi (SII) ilişkisini belirleyerek metabolik sendrom ve kronik hastalıkları önlemeye katkı sağlamaktır.

Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif, tanımlayıcı çalışma, Ankara’da bir Aile Sağlığı Merkezi’nde yürütüldü. Bir aile hekimliği birimine kayıtlı, 01.01.2024–01.01.2026 arasında laboratuvar sonuçları (hemogram, trigliserid, HDL, açlık kan şekeri) ve klinik ölçümleri (bel çevresi, kan basıncı) bulunan, 18 yaş ve üzeri, her gün düzenli sigara içen 280 kişinin verileri incelendi. Diyabet, hipertansiyon ve hiperlipidemi dışında kronik hastalığı olanlar ile verileri eksik olanlar çalışmaya alınmadı. Metabolik sendrom, Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) kriterlerine göre değerlendirildi ve SII değerleri hesaplandı.4,5 Katılımcılar, metabolik sendrom varlığı ve tanı kriteri sayısına göre gruplandırılarak karşılaştırıldı. Verilerin analizi IBM SPSS 27.0 ile yapıldı; Ki-kare, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve Spearman korelasyon testleri ile ROC analizi uygulandı. P<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.

Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 42,01±12,59 yıl olup 158’i (%56,43) erkek, 122’si (%43,57) kadındı. Katılımcıların 90’ında (%32,1) metabolik sendrom tespit edildi. Katılımcıların 39’unda (%13,93) hipertansiyon, 26’sında (%9,29) diyabetes mellitus, 12’sinde (%4,29) hiperlipidemi saptandı. Metabolik sendromun cinsiyete göre farklılık göstermediği bulundu. Metabolik sendromu olanlarda olmayanlara göre yaş, kan basıncı, bel çevresi, açlık kan şekeri, trigliserid, trombosit, nötrofil, lenfosit ve SII daha yüksek, HDL ise daha düşük bulundu (p<0,05).

Metabolik sendromu olanlarda kriter sayısı arttıkça yaş, sistolik ve diyastolik kan basıncı, bel çevresi, açlık kan şekeri, trigliserid, trombosit, nötrofil ve SII değerlerinin arttığı (p<0,05), HDL’nin ise her iki cinsiyette de azaldığı saptandı (p<0,001). Metabolik sendrom kriter sayısı; yaş, kan basıncı, bel çevresi, açlık kan şekeri, trigliserid, trombosit, nötrofil, lenfosit ve SII ile pozitif, HDL ile negatif korelasyon göstermiştir (p<0,05).

Ortalama SII değeri 491,25±227,56 idi. SII için yapılan ROC analizinde AUC değeri 0,590 (SS: 0,036; %95 GA: 0,520–0,660; p=0,015) bulundu, 428 kesim noktasında duyarlılık %63,3, özgüllük %49,2, negatif prediktif değer %73,8 idi. Metabolik sendrom bileşenleri incelendiğinde, bel çevresi yüksekliğine %83,3 HDL düşüklüğü veya ilaç kullanımı, %76,7 trigliserid yüksekliği veya ilaç kullanımı, %60,0 açlık kan şekeri yüksekliği veya ilaç kullanımının eşlik ettiği görüldü.

Sonuç: Bu çalışmada, metabolik sendromu olanlarda olmayanlara göre yaş, kan basıncı, bel çevresi, açlık kan şekeri, trigliserid, trombosit, nötrofil, lenfosit ve SII düzeylerinin daha yüksek, HDL düzeyinin ise daha düşük olduğu saptanmıştır. Sigaranın kronik sistemik inflamasyonu tetikleyerek metabolik sendrom bileşenlerini olumsuz etkilediği ve kardiyometabolik risk yükünü artırdığı bu bulgularla desteklenmektedir. Kolay hesaplanabilir ve düşük maliyetli SII, sigara içen bireylerde metabolik sendroma eşlik eden inflamasyonun değerlendirilmesinde pratik ve güvenilir bir biyobelirteç olarak kullanılabilir. Bu çalışma, sigara içenlerde metabolik sendromla ilgili yapılacak araştırmalara yol gösterebilir. Tütün kontrolü politikaları, metabolik sendrom ve ilişkili kronik hastalıkların önlenmesinde kritik bir rol üstlenebilir.

Anahtar Kelimeler: sigara, metabolik sendrom, inflamasyon, biyobelirteçler

Referanslar

  1. World Health Organization. WHO report on the global tobacco epidemic: warning about the dangers of tobacco [Internet]. 2025. Available at: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/381685/9789240112063-eng.pdf (Accessed on 2026 May 14).
  2. Behl TA, Stamford BA, Moffatt RJ. The effects of smoking on the diagnostic characteristics of metabolic syndrome: a review. Am J Lifestyle Med 2022; 17(3): 397-412. https://doi.org/10.1177/15598276221111046
  3. Derella CC, Tingen MS, Blanks A, et al. Smoking cessation reduces systemic inflammation and circulating endothelin-1. Sci Rep 2021; 11: 24122. https://doi.org/10.1038/s41598-021-03476-5
  4. International Diabetes Federation (IDF). The IDF consensus worldwide definition of the metabolic syndrome [Internet]. 2006. Available at: https://international-diabetes-federation.s3.eu-west-1.amazonaws.com/media/uploads/2023/05/attachments-30.pdf (Accessed on 2026 May 14).
  5. Zeng P, Jiang C, Liu A, Yang, X, Lin, F, Cheng L. Association of systemic immunity-inflammation index with metabolic syndrome in US adult: a cross-sectional study. BMC Geriatr 2024; 24: 61. https://doi.org/10.1186/s12877-023-04635-1

Telif hakkı ve lisans

Telif hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Albayrak, Z., & Acar, T. (2026). Sigara içenlerde metabolik sendrom ile sistemik immün-inflamasyon indeksi arasındaki ilişki. Sağlık için Sigara Alarmı, 6, 20-21. https://doi.org/10.64511/TJTC.2026.78